.png "رمزارزها چگونه اقتصاد آینده را شکل میدهند؟")
مهدی شامی کارشناس اقتصادی در گفتگو با رصد اقتصادی
بررسی جامع بازار رمزارزها پرداخته است؛ از معرفی انواع کریپتوکارنسی و تفاوت آن با بلاکچین تا واکاوی نوسانات سنگین، شیوههای تحلیل، ریسکهای پنهان و نقش سرمایهگذاریهای کلان در رشد این بازار
اگر بخواهیم از اهمیت بازار رمزارزها حرف بزنیم، اول از همه قابل بیان است که حجم بازار نسبت به غولهایی مانند فارکس یا بورس سهام، واقعاً چیزی نیست؛ خیلی کوچیک هست و قابل مقایسه نیست. اما اهمیتش تو چیزای دیگر هست . رمزارزها با این معروف شدن که یه فضای کاملاً جدید بودن؛ برخلاف ارزها و سهام که پشتوانه فیزیکی دارن( یعنی خودشون فیزیکیان یا به چیزی ملموس متصل هستن) رمزارزها بدون هیچ شکل فیزیکی و بدون پشتوانههای سنتی مثل طلا یا دولتها، وارد صحنه شدن. اکثراً بیشترشون فقط الگوریتمهای ریاضی خیلی قوی هستند که امنیتشان حتی از چیزهای فیزیکی هم بیشترهست . یعنیممکن است پول نقد، طلا یا هر دارایی فیزیکی مورد سرقت قرار گیرد ، چون امنیتشان پایین هست اگر بهتر بیانش کنم ، دسترسیبه آن ها آسون و ریسک از دست رفتن دارن اما تو رمزارزها اینجوری نیست؛ کاملاً امنترن. هکهایی که شنیدیم، بیشتر مربوط به صرافیهای رمزارزه، نه خود رمزارزها.
دلیل دیگهای که رمزارزها انقدر بولد و مهم شدن، سرمایهگذاریهای عظیم برای آنهاست چیست؟
از دیدگاه اقتصادی، هر چیزی که ارزش بگیره، دو جنبه داره:
یا کار زیادی براش صرف شده (یعنی مقدار کار تعیینکننده ارزششه) یا کمیابه.
مثلاً کالاهایی مثل کتاب، میز، صندلی یا لپتاپ، ارزششون از کار صرفشده می ایند؛ اما طلا یا الماس، به خاطر کمیابی آن هاست . رمزارزها (که بهتره هست بگوییم رمز ارز، نه ارز دیجیتال، چون کریپتوکارنسی یعنی رمز ارز و اون اصطلاح قدیمی عادت شده) هر دو ویژگی رو دارن.
هم کار براشون صرف شده همون الگوریتمهای ریاضی و بستر بلاکچین که امنیت و شفافیت رو میسازن و هم تعداد محدودی دارن. مثلاً بیتکوین از اول گفتن 21 میلیون واحد قراره تولید بشود؛ هنوز کامل نیامده، اما آخرروندش هست. تا چند سال آینده که به اتمام برسد، دیگه تولید نمیشود، فقط همان مقداری که دست مردم هست باقی می ماند. عرضه ثابت، تقاضا رو به رشد با جمعیت افزایشی این یعنی کمیابی مطلق و ارزشی که نمیتونی با چاپ پول فیات مثل ارزهای دولتی مقابله کنی.
به نظرم اینا نکتههای کلیدی که خیلیها نمیدانند؛ چرا رمزارزها استفاده میشوند و دلیل اهمیت آنها؟
. سرگذشتشان را که اکثرا در جریان هستند ساتوشی ناکاموتو، 2009 و.....
اما این جنبههای اقتصادی واقعاً اهمیت دارند برای فردی که میخواهد تو سایت های اقتصادی متوجه مفاهیم شود . رمزارزها نه تنها امن و نوآورانهن، بلکه پایه اقتصاد دیجیتال آینده رو میسازند.
حالا میخواهیم بررسی کنیم که اصلاً بلاکچین و کریپتوکارنسی چی هستند و چه ربطی به هم دارند.
ابتدا یک نکته مهم:
قبل از اینکه کریپتوکارنسی به وجود بیاید، این بلاکچین بود که به عنوان یه فناوری جدید معرفی شد. در واقع بلاکچین یه «بستر» یا زیرساخت محسوب میشود .
بلاکچین با دو هدف اصلی به وجود امد.
اولین هدف این بود که غیرمتمرکز باشد.
دقت کنید ، ما تو سیستمهای سنتی مثل بانکها یه مرکز داریم. یعنی همه شعب در نهایت به یه مرکز اصلی وصل میشوند و اطلاعات اونجا ثبت میشود. یه سازمان یا مدیر مرکزی میتواند کنترل کامل روی اون سیستم داشته باشد.
اما بلاکچین اینطور نیست.
تو بلاکچین هیچ مرکز واحدی وجود ندارد که همه چیزمتمرکز در ان باشد . اطلاعات بین تعداد زیادی از کامپیوترها یا نودها پخش شده و هر کدوم یه بخشی از کار رو انجام میدهند. در نتیجه هیچ سازمان یا فردی کنترل کامل روی شبکه ندارد.
این میشه مفهوم غیرمتمرکز بودن.
دومین ویژگی مهم بلاکچین از اسمش میاد:
Block + Chain
یعنی «زنجیره بلوکی».
اطلاعات داخل بلاکهایی ذخیره میشوند و هر بلاک به بلاک قبلی خودش وصل میشود. این اتصال از طریق رمزنگاری انجام میشود. یعنی هر بلاک یه کد مخصوص دارد که به اطلاعات بلاک قبلی وابسته هست .
حال علت دلیل اهمیت ؟
اگر کسی بخواهد یه بلاک را تغییر دهد ، ان کد رمزنگاری به هم ریخته و این باعث میشود کل زنجیره دچار مشکل شود . در نتیجه شبکه سریع متوجه تغییر شده. به همین دلیل امنیت بلاکچین بالاست و عملاً هک شدن خیلی سخت و تا ححدودی غیر ممکن است .
حالا ارتباط بلاکچین با کریپتوکارنسی.
بلاکچین فقط یه زیرساخت یا فناوری هست .
کریپتوکارنسیها یا همون رمز ارزها، مثل بیتکوین، روی این بستر کار میکنند.
یعنی بلاکچین جادهست،
و کریپتوکارنسی ماشینی که روی آن جاده در حال حرکت هست .
کاربردهای بلاکچین فقط محدود به بازارهای مالی نیست، ولی اولین و مهمترین استفاده جدی آن داخل حوزه مالی و انتقال پول بدون واسطه قرار داشته است .
اگر بخواهیم به طور مختصر بیان کنیم :
بلاکچین یک فناوری غیرمتمرکز و امن هست،
و کریپتوکارنسی یکی از مهمترین کاربردهای اون محسوب میشود
همانطور که پیش تر هم گفتیم بلاکچین را داخل مصاحبه دیگری بهتر مورد بررسی قرار میدهیم ، موضوع اصلی صحبت امروز «کریپتوکارنسی» هست.
پس در حال حاضر تمرکز ما روی خودِ رمز ارزها.
رصد اقتصادی :اصلاً این ارزهای دیجیتال به چند دسته تقسیم میشن و چه مدلهایی دارن؟
اولین ارزی که به وجود امده بیتکوین بود. بیتکوین اولین شبکه جدی بلاکچینی رو راهاندازی کرد و هنوز هم معروفترین و بزرگترین سهم بازار را در اختیار دارد . تقریباً همه تا حدودی آن را میشناسند .
بعد از بیتکوین، ارزهای دیگر وارد بازار شدند که به آن ها معمولاً «آلتکوین» گفته میشود. مانند :
• اتریوم
• سولانا
• بایننس کوین
و خیلی ارزهای دیگر.
اگر بخواهیم یک دستهبندی کلی انجام دهیم ، میتوانیم ارزها را از چند نظر نگاه کنیم.
1️⃣ ارزهایی با تکنولوژی و قابلیتهای قوی
یک سری ارزها به خاطر قابلیتهای شبکه و تکنولوژیشان معروف شدند.
برای مثال شبکه سریعترهست ، کارمزد کمتردریافت می شود، قراردادهای هوشمند راحتتر اجرا میشود، امنیت بالاتری هم وجود دارد .
مثل اتریوم به خاطر قابلیت قراردادهای هوشمند و اکوسیستم بزرگی که رقم میزند معروف شده و توانسته سهم بازار بزرگی را در اختیار بگیرد . یعنی ارزش بیشتر به خاطر «کاربرد و تکنولوژی» ایجاد شده است .
2️⃣ ارزهایی با حمایت سازمانی یا شرکتی
یک سری ارزها به این دلیل که یک شرکت یا صرافی بزرگ را پشتوانه قرار داده اند رشد کردند.
مانند بایننس کوین (BNB) که توسط صرافی بزرگ بایننس ایجاد شده.
ارزشش از کاربرد داخل اکوسیستم بایننس و حمایت شرکت نشعت میگیرد، نه صرفا به این دلیل که پشتوانه تضمینی داشته باشد.
وقتی یه صرافی بزرگ از یه ارز حمایت میکند، طبیعی و قابل حدس هست که آن ارز اعتبار و کاربرد بیشتری پیدا کند.
3️⃣ آلتکوینها
آلتکوین یعنی هر ارزی غیر از بیتکوین.
خیلی از پروژههای بزرگ مثل اتریوم، سولانا یا کاردانو هم آلتکوین هستند .
همه آلتکوینها بیارزش نیستن، بعضیها ارزش واقعی و کاربرد دارن، بعضیها بیشتر برای نوسان بازار و سرمایهگذاری کوتاهمدت استفاده میشوند.
4️⃣ میمکوینها
میمکوینها ارزهایی هستند که بیشتر بر اساس شوخی، ترند اینترنتی یا فضای مجازی شکل گرفتند.
مثلاً دوجکوین (Dogecoin) که لوگوش یه سگ معروف اینترنتی هست.
این ارز ابتدا حالت شوخی داشته، ولی وقتی افراد معروف مانند ایلان ماسک درباره آن صحبت کرد، رشد شدیدی کرد.
البته همه میمکوینها موفق نمیشوند و خیلیهاشون صرفاً موج کوتاهمدت دارند.
5️⃣ شتکوینها
یک سری ارزها هستند که:
• پشتوانه مشخص ندارند
• پروژه جدی ندارند
• فقط برای نوسان و سود کوتاهمدت ساخته شده اند
اینها ریسک خیلی بالایی دارن و سرمایهگذاری روی اونها معمولاً توصیه نمیشود
6️⃣ استیبلکوینها
یک دسته مهم دیگه، استیبلکوینها هستند.
مثل USDT یا USDC که ارزششان تقریباً ثابت و وابسته به دلار هست.
اینها بیشتر برای حفظ ارزش و تراکنشهای کمریسک استفاده میشوند.
7️⃣ توکنهای پروژهای
بعضی ارزها مربوط به پروژههای خاص هستند، مانند:
• بازیهای بلاکچینی
• پروژههای متاورس
• هوش مصنوعی
برای مثال بازی ای میگوید :
«وقتی داخل بازی فعالیت کنی، بهت توکن میدیم»
یا «با توکن ما آیتم بخری یا در بازی استفاده کنی».
اینجا ارزش ارز وابسته به موفقیت اون پروژه هست.
بخش بعدی که میخواهیم بررسی کنیم این هست که چطور میشود ارزهای دیجیتال رو تحلیل کرد و چه عوامل جهانی روی اونها تاثیر گذار هست ؟
ابتدا یک نکته مهم: بازار کریپتو نسبت به بازارهای سنتی مثل فارکس یا بورس خیلی پرنوسان تر هست .
مثلاً تو بازار سنتی، تغییرات روزانه معمولاً حدود 1٪ هست، حتی بعضی مواقع کمتر. مثل دلار، یورو یا سهام شرکتهای بزرگ.
اما تو بازار کریپتو، ممکنه یه ارز تو یه روز 30٪، 40٪ یا حتی بیشتر تغییرمیکند، مخصوصاً وقتی جو جهانی متشنج باشد.
برای مثال میشه به دوران کرونا که پاندمی شد و همه جهان درگیر بحران بودن شاره کرد ، بازار کریپتو به شدت تحت تاثیر قرار گرفت. خیلیها به پول نقد نیاز داشتند و سریع ارزهای دیجیتالشان را فروختند. یا در زمان بحرانهای جنگی یا تنشهای اقتصادی، همین اتفاق رخ میدهد.
این نوسان بیشتر به خاطر پشتوانه فیزیکی نداشتن کریپتو و اعتماد کمتر مردم نسبت به ارزهای سنتیه. مردم وقتی پول نقد میخواهند، اولین جایی که به ذهنشان میاد کریپتوست، چون نقد کردن آن بسیار ساده هست.
نوسانات بین ارزها باهم متفاوت هست
• بیتکوین و اتریوم: بزرگترین سهم بازار رو دارند و به همین دلیل نوسانشان کمترهست .
به طور مثال تغییر روزانه معمولاً بین 5–7٪ هست. یعنی نسبتاً پایدارترند.
• آلتکوینها و میمکوینها: خیلی نوسان دارند و ممکنه روزانه 30–50٪ تغییر کنند.
مثلاً دوجکوین، وقتی ایلان ماسک درباره آن داخل توییتر صحبت کرد، قیمتش ناگهان به شدت بالا رفت.
• شتکوینها: حتی ممکنه روزانه 100٪ یا بیشتر ئچار نوسان میشوند. اینها هم میتوانند سود خیلی زیاد بدهند، هم ضررهای سنگین.
پس مشخصه که بازار کریپتو ترکیبی از فرصتهای بزرگ و ریسکهای بالا هست.
تحلیل کریپتوچگونه صورت میگیرد؟
تحلیل تکنیکال تو همه کریپتوها همیشه امکان پذیر نیست.
چرا؟ چون نوسانات به شدت بالاست و اخبار جهانی و رویدادهای سیاسی و اقتصادی نقش اصلی رو دارن.
مانند:
• خبر تحریم یه کشور بزرگ میتونه بیتکوین و آلتکوینها را تغییر دهد.
• اخبار مربوط به قوانین جدید درباره ارزهای دیجیتال یا ممنوعیت معاملات کریپتو داخل یک کشور میتواند تاثیر فوری داشته باشد.
• حتی صحبتها یا توییت افراد مشهور بازارساز، مثل ایلان ماسک، میتواند قیمتها رو شدیداً دچار تغییر کند.
بنابراین سرمایهگذاران کریپتو باید مرتب اخبار و رویدادهای جهان رو دنبال کنند، نه اینکه فقط به نمودار و تحلیل تکنیکال تکیه کنند.
نکته عملی
• در ارزهای بزرگ مثل بیتکوین و اتریوم، تحلیل تکنیکال میتواند کارهایی داشته باشد، ولی هنوز هم نوسانات زیادی دارند.
• تو ارزهای کوچکتر، مثل آلتکوینها و میمکوینها، اخبار، حمایتهای سازمانی، ترندهای شبکههای اجتماعی و حتی شوخیهای اینترنتی میتونن ارزش ارز رو به شدت تغییر بدن.
• شتکوینها معمولاً غیرقابل پیشبینی هستند و سرمایهگذاری داخلشان خیلی پرریسک هست ، ولی گاهی یه سود نجومی کوتاهمدت را میدهند.
تأثیر رمزارزها بر بازار جهانی و سیستمهای مالی
یکی از جذابترین ویژگیهای رمزارزها این هست که به صورت دیجیتال هستند و فیزیکی نیستند.
این باعث شده که خرید و فروششون راحت باشد و کاربردهای متنوعی داشته باشند، مثل پرداخت، سرمایهگذاری یا استفاده در بازیها و پروژهها.
با این حال، هنوز استفاده روزمره و پذیرش گسترده رمزارزها در معاملات عمومی به اندازه انتظارها نیست و جای رشد زیادی دارند.
مثلاً بعضی شرکتها اعلام کردند که رمزارزها رو به عنوان روش پرداخت قبول میکنند. این خبرها معمولاً باعث میشه بازار رمزارزها صعودی شود و ارزش اونها رشد کنند. البته همه شرکتها این کارو نمیکنن و بعضی کشورها محدودیت دارن، پس باید واقعبین بود.
امنیت و اعتماد
رمزارزها به خاطر امنیت بالای شبکه بلاکچین هر سال بیشتر مورد استفاده قرار میگیرند.
هر چه تکنولوژی و کاربردها پیشرفت کند، سهم بازار رمزارزها بزرگتر میشود و اعتماد سرمایهگذاران افزایش پیدا میکند.
با این حال، چون رمزارزها پشتوانه فیزیکی ندارن، بعضی وقتها مردم نسبت به داراییهای سنتی مثل طلا یا سهام اعتماد کمتری دارن و سریعتر اقدام به فروش میکنن، مخصوصاً در زمان بحرانها یا رویدادهای مهم جهانی.
شرکتها و استارتاپها
یه نکته جالب دیگه اینه که شرکتهای نوپا و استارتاپها گاهی نمیتونن مستقیماً سهامشون رو عرضه کنن،
ولی میتونن کوین مخصوص خودشون رو منتشر کنن و تو بازار کریپتو فعال شوند.
این باعث میشود شما بتوانید از طریق حمایت ازآن کوین، در پروژه شرکت سهیم بشید بدون اینکه مستقیماً سهام بخرید.
البته همیشه این کار ریسک بالایی دارد و تضمینی برای موفقیت کوین وجود ندارد، پس قبل از آن تحقیق لازم هست.
صنعت گیم و متاورس
صنعت بازی یا گیمینگ هم نقش مهمی تو رشد بازار کریپتو دارد:
• هر چه صنعت گیم بزرگترشود
• و دنیای واقعی و دیجیتال (متاورس) بیشتر با هم تلفیق بشن
بازار کریپتو هم بزرگتر و پرکاربردتر میشود، چون توکنها و ارزهای دیجیتال برای خرید آیتمها، پاداشها و تعامل داخل بازیها استفاده میشوند.
روند بازار و ترندها
رمزارزها در سال 2024 خیلی محبوب و ترند بودن و همه جا ردی از آن ها بود، ولی هنوز جای رشد دارند و کاربردشون در زندگی روزمره افزایش پیدا میکند.
هر خبری که مربوط به پذیرش رمزارز توسط شرکتها یا پروژهها باشد، معمولاً بازار را صعودی کرده و ارزش ارزها رشد میکند.
با پیشرفت تکنولوژی، افزایش پذیرش و کاربرد در صنایع نوظهور مثل گیم و متاورس، رمزارزها به مرور نقش بزرگتری در سیستم مالی جهانی پیدا میکنند.
17 دیدگاه