عوارض ۱۰ درصدی کشتی‌های خارجی متوقف شد

نکته مهم این است که این تصمیم فعلاً به معنای لغو دائمی عوارض 10 درصدی نیست؛ دریافت وجه تا زمانی که فهرست اقلام مشمول در هیأت وزیران تصویب و ابلاغ شود، متوقف خواهد بود. آخرین ابلاغ منتشرشده نیز بر توقف دریافت این وجه از سوی گمرک تأکید دارد. 

عوارض 10 درصدی کشتی‌های خارجی دقیقاً چه شد؟

موضوع به دریافت 10 درصد از کرایه حمل دریایی مایعات نفتی و گازی مربوط می‌شود؛ یعنی این 10 درصد از قیمت کل نفت یا ارزش محموله محاسبه نمی‌شود، بلکه مبنای آن هزینه حمل با ناوگان دریایی غیرایرانی است.

کمیته حمایت از کسب‌وکار در یکصد و چهارمین نشست خود مقرر کرد با توجه به شرایط ناوگان دریایی داخلی و تا زمان تصویب فهرست مشمولان در هیأت وزیران، اجرای این بخش متوقف شود. پس از آن نیز در مکاتبه معاون حقوقی رئیس‌جمهور با گمرک بر توقف دریافت وجه تأکید شد. 

جدول وضعیت عوارض حمل نفت با کشتی خارجی

هزینه صادرات نفت چقدر کمتر می‌شود؟

اثر مالی این تصمیم به رقم کرایه کشتی بستگی دارد. برای مثال اگر کرایه حمل یک محموله مشمول یک میلیون دلار باشد، عوارض 10 درصدی معادل 100 هزار دلار خواهد بود. با توقف اخذ این عوارض، این هزینه تا زمان اجرای تصمیم دیگری از سوی دولت دریافت نمی‌شود.

چرا ایران اخذ این عوارض را متوقف کرد؟

یکی از مهم‌ترین دلایل مطرح‌شده، محدودیت ظرفیت ناوگان دریایی داخلی برای حمل همه مایعات نفتی و گازی بوده است. دریافت عوارض اضافی در شرایطی که امکان استفاده کامل از ناوگان ایرانی وجود ندارد، می‌تواند هزینه صادرات را برای شرکت‌ها افزایش دهد.

به همین دلیل توقف عوارض می‌تواند در کوتاه‌مدت بخشی از هزینه‌های جانبی حمل نفت، فرآورده‌های نفتی و محصولات گازی را کاهش دهد؛ موضوعی که در شرایط حساس تجارت دریایی و محدودیت‌های موجود برای حمل محموله‌های ایرانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

آیا این تصمیم صادرات نفت ایران را افزایش می‌دهد؟

به تنهایی خیر. حجم صادرات نفت به عواملی مانند میزان تولید، تقاضای خریداران، قیمت جهانی نفت، امنیت مسیرهای دریایی، دسترسی به نفتکش و محدودیت‌های بین‌المللی بستگی دارد؛ اما حذف موقت یک هزینه 10 درصدی از کرایه حمل می‌تواند یکی از موانع هزینه‌ای صادرات را کمتر کند.

با توجه به اهمیت مسیرهای دریایی و شرایط اخیر تنگه هرمز، هزینه و امکان دسترسی به کشتی به یکی از متغیرهای مهم تجارت انرژی ایران تبدیل شده است. آخرین تحولات مربوط به وضعیت تنگه هرمز و تردد کشتی‌ها را نیز می‌توانید در رصداقتصادی بخوانید.

آیا عوارض 10 درصدی برای همیشه لغو شده است؟

خیر؛ فعلاً دریافت آن متوقف شده است. براساس تصمیم اعلام‌شده، توقف اخذ وجه تا زمان تصویب و ابلاغ فهرست اقلام مشمول توسط هیأت وزیران ادامه دارد. بنابراین اگر دولت در آینده فهرست جدیدی تصویب کند، نحوه دریافت عوارض می‌تواند دوباره تغییر کند. 

این تصمیم برای بازار انرژی چه معنایی دارد؟

برای صادرکنندگان، مهم‌ترین اثر فوری تصمیم جدید کاهش بخشی از هزینه حمل با ناوگان غیرایرانی است. برای اقتصاد ایران نیز هر اقدامی که هزینه لجستیک صادرات انرژی را کاهش دهد می‌تواند به حفظ رقابت‌پذیری محموله‌های نفتی و گازی کمک کند؛ هرچند اثر نهایی آن به وضعیت حمل‌ونقل دریایی و بازار صادرات بستگی خواهد داشت.

در سوی دیگر بازار انرژی، ایران همچنان با مسئله تولید و مصرف فرآورده‌های نفتی مواجه است. گزارش فاصله تولید و مصرف بنزین در ایران جزئیات تازه‌ای از وضعیت بازار سوخت ارائه می‌دهد.

جمع‌بندی

آخرین وضعیت نشان می‌دهد اخذ عوارض 10 درصدی کرایه حمل مایعات نفتی و گازی با کشتی‌های غیرایرانی متوقف شده است. این تصمیم فعلاً دائمی نیست و تا تعیین فهرست مشمولان توسط هیأت وزیران اعتبار دارد؛ با این حال در کوتاه‌مدت می‌تواند هزینه حمل برخی محموله‌های نفتی و گازی ایران را کاهش دهد.