ثبت نام مسکن استیجاری دولتی | ۵ هزار خانه برای چه کسانی است؟ + شرایط و جزئیات

به گزارش رصد اقتصادی، فرزانه صادق، وزیر راه و شهرسازی، در تشریح سیاست جدید دولت در حوزه مسکن اعلام کرده است که همه خانوارهای کم‌درآمد الزاماً نمی‌توانند وارد چرخه مالکیت مسکن شوند و به همین دلیل توسعه مسکن استیجاری به‌عنوان یکی از مسیرهای جدید حمایت از خانوارها در دستور کار قرار گرفته است.

این طرح به‌خصوص برای دهک‌هایی اهمیت دارد که حتی با دریافت تسهیلات بانکی نیز توان تأمین آورده اولیه نهضت ملی مسکن یا پرداخت اقساط سنگین خرید خانه را ندارند.

مسکن استیجاری دولتی چیست؟

در طرح مسکن استیجاری، دولت یا مجموعه‌های طرف قرارداد واحدهای مسکونی را در اختیار خانوارهای واجد شرایط قرار می‌دهند تا به جای خرید خانه، برای یک دوره مشخص از مسکن اجاره‌ای با شرایط حمایتی استفاده کنند.

در نتیجه، این طرح با نهضت ملی مسکن تفاوت اساسی دارد.

ثبت نام 5 هزار مسکن استیجاری چه زمانی شروع می‌شود؟

وزیر راه و شهرسازی اعلام کرده است که ثبت‌نام حدود 5 هزار واحد در شهریورماه آغاز خواهد شد.

با توجه به اینکه امروز در هفته نخست شهریور قرار داریم، انتظار می‌رود جزئیات اجرایی شامل سامانه ثبت‌نام، شهرهای دقیق، شرایط خانوار و نحوه اولویت‌بندی در اطلاعیه‌های تکمیلی وزارت راه و شهرسازی مشخص شود.

ثبت نام مسکن استیجاری در تهران و مشهد

در توضیحات مسئولان وزارت راه، تهران و مشهد از شهرهایی هستند که اجرای برنامه مسکن استیجاری در آنها مورد توجه قرار گرفته است.

دلیل تمرکز روی کلان‌شهرها نیز روشن است؛ رشد شدید اجاره‌بها و فاصله زیاد درآمد خانوار با قیمت مسکن باعث شده بخش بزرگی از خانوارها حتی در صورت دریافت وام، امکان خرید خانه نداشته باشند.

با این حال ظرفیت دقیق هر شهر باید در اطلاعیه مرحله ثبت‌نام مشخص شود و نمی‌توان کل 5 هزار واحد را به تهران و مشهد نسبت داد.

چه کسانی مشمول مسکن استیجاری می‌شوند؟

براساس جهت‌گیری اعلام‌شده دولت، خانوارهای دهک‌های پایین درآمدی مهم‌ترین جامعه هدف این برنامه هستند.

وزیر راه و شهرسازی نیز پیش‌تر تأکید کرده که بخشی از خانوارهای دهک یک تا پنج عملاً توان ورود به چرخه مالکیت مسکن را ندارند.

انتظار می‌رود در تعیین مشمولان، معیارهایی مانند موارد زیر مورد بررسی قرار گیرد:

• دهک درآمدی خانوار؛
• فاقد مسکن بودن متقاضی؛
• وضعیت تأهل و تعداد اعضای خانوار؛
• سابقه استفاده از حمایت‌های دولتی مسکن؛
• سابقه سکونت در شهر محل تقاضا؛
• پوشش نهادهای حمایتی؛
• توان مالی خانوار برای پرداخت اجاره حمایتی.

جزئیات قطعی شرایط باید در دستورالعمل ثبت‌نام اعلام شود.

آیا مجردها هم می‌توانند ثبت نام کنند؟

هنوز شرایط نهایی این مرحله به صورت کامل منتشر نشده و نمی‌توان درباره امکان ثبت‌نام تمام گروه‌های مجرد حکم قطعی داد.

با توجه به تجربه سایر طرح‌های حمایتی مسکن، احتمال دارد خانوار، وضعیت تأهل، زنان سرپرست خانوار و برخی گروه‌های خاص در اولویت قرار گیرند.

متقاضیان مجرد باید منتظر ضوابط اجرایی مرحله 5 هزار واحدی باشند.

اجاره مسکن استیجاری چقدر است؟

هنوز جدول عمومی اجاره‌بهای واحدهای مرحله جدید منتشر نشده است.

ماهیت حمایتی طرح نشان می‌دهد اجاره‌بها باید برای خانوار هدف قابل پرداخت باشد؛ اما میزان اجاره می‌تواند بسته به شهر، ارزش ملک، متراژ، دهک خانوار و میزان حمایت دولت متفاوت باشد.

5 هزار خانه از کجا تأمین می‌شود؟

یکی از نکات مهم سیاست جدید این است که دولت نمی‌خواهد تمام واحدهای استیجاری را از صفر بسازد.

وزیر راه و شهرسازی اعلام کرده است که یکی از منابع اصلی پشتیبان طرح، خانه‌ها و املاک سازمانی خواهد بود.

همچنین مشارکت بخش خصوصی و استفاده از ظرفیت بافت‌های فرسوده در برنامه توسعه این بازار قرار دارد.

چرا دولت در تهران خانه جدید برای اجاره نمی‌سازد؟

وزیر راه در توضیح برنامه تهران گفته است که ساخت‌وساز جدید صرفاً با عنوان مسکن استیجاری در تهران سیاست مطلوب دولت نیست و تمرکز بیشتر باید بر بافت‌های فرسوده و ظرفیت موجود شهر باشد.

این موضوع اهمیت زیادی دارد؛ زیرا توسعه شهر به سمت بیرون می‌تواند هزینه حمل‌ونقل و زیرساخت را افزایش دهد.

برنامه 75 هزار واحدی مسکن استیجاری چیست؟

مرحله 5 هزار واحدی، تمام برنامه دولت نیست.

طبق توضیح وزیر راه و شهرسازی، ظرفیت بزرگ‌تری در حدود 75 هزار واحد برای توسعه مسکن استیجاری دیده شده که اجرای آن نیازمند مشارکت بخش خصوصی است.

وام 5 درصدی مسکن برای چه کسانی است؟

همزمان با برنامه مسکن استیجاری، وزارت راه از تسهیلات کم‌بهره برای پروژه‌های مسکن محرومان نیز خبر داده است.

طبق اعلام مسئولان وزارت راه، برای برخی پروژه‌های مسکن محرومان در شهرها تسهیلات با کارمزد حدود 5 درصد پیش‌بینی شده است.

اما باید یک نکته مهم را در نظر گرفت:

کمک 300 میلیون تومانی مسکن محرومان چیست؟

در برنامه‌های حمایتی مرتبط با مسکن محرومان، تخصیص منابع از سوی سازمان برنامه و بودجه نیز مطرح شده و برای برخی پرونده‌ها حمایت تا سقف 300 میلیون تومان برای هر نفر عنوان شده است.

این حمایت نیز مربوط به بسته گسترده‌تر مسکن محرومان است و نباید بدون اطلاعیه جدید به تمام متقاضیان مسکن استیجاری تعمیم داده شود.

آیا مسکن استیجاری رایگان است؟

خیر. عنوان «مسکن استیجاری دولتی» به معنی خانه رایگان نیست.

هدف طرح کاهش فشار بازار آزاد اجاره بر خانوارهای کم‌درآمد است و انتظار می‌رود مستأجر همچنان بخشی از هزینه استفاده از واحد را مطابق قرارداد پرداخت کند.

میزان دقیق حمایت و سهم خانوار هنوز باید در آیین‌نامه‌ها و قراردادهای اجرایی روشن شود.

آیا بعداً خانه به نام مستأجر می‌شود؟

اصل برنامه بر اجاره‌داری حمایتی استوار است و نباید آن را با طرح اجاره به شرط تملیک یکی دانست.

تا زمانی که دولت در یک پروژه خاص امکان انتقال مالکیت را صراحتاً اعلام نکرده باشد، متقاضی نباید تصور کند خانه استیجاری پس از چند سال به نام او خواهد شد.

ثبت نام از چه سایتی انجام می‌شود؟

وزارت راه هنوز باید مسیر اجرایی هر مرحله را به صورت رسمی اعلام کند.

در طرح‌های حمایتی مسکن، خدمات اصلی معمولاً از مسیر سامانه‌های رسمی وزارت راه ارائه می‌شوند، اما متقاضیان بهتر است تنها پس از انتشار اطلاعیه رسمی، از لینک معرفی‌شده توسط وزارت راه وارد فرآیند ثبت درخواست شوند.

از پرداخت هرگونه وجه به واسطه‌ها برای «رزرو مسکن استیجاری» خودداری کنید.

برای ثبت نام چه مدارکی آماده کنیم؟

تا انتشار دستورالعمل نهایی، می‌توان انتظار داشت اطلاعات پایه زیر برای احراز شرایط موردنیاز باشد:

• کد ملی سرپرست خانوار؛
• اطلاعات اعضای خانوار؛
• شماره تلفن همراه به نام متقاضی؛
• اطلاعات محل سکونت؛
• سوابق مالکیت مسکن؛
• اطلاعات مربوط به دهک اقتصادی؛
• در صورت لزوم مدارک نهاد حمایتی.

دهک یک تا پنج در اولویت هستند؟

اظهارات وزیر راه نشان می‌دهد فلسفه اصلی طرح متوجه خانوارهایی است که به دلیل سطح درآمد عملاً توان ورود به بازار مالکیت را ندارند.

وزیر به طور مشخص به وضعیت دهک‌های یک تا پنج اشاره کرده است؛ با این حال این به معنای اعلام رسمی پذیرش تمام افراد این پنج دهک در مرحله 5 هزار واحدی نیست.

ظرفیت محدود است و دولت باید در صورت بیشتر بودن تقاضا، شیوه اولویت‌بندی را مشخص کند.

اگر 5 هزار واحد باشد، شانس ثبت نام چقدر است؟

این موضوع به تعداد درخواست‌ها بستگی دارد.

اگر تنها 50 هزار خانوار واجد شرایط تقاضا ثبت کنند، نسبت ظرفیت به متقاضی حدود یک واحد برای هر 10 خانوار خواهد بود.

اگر تعداد درخواست‌ها به 100 هزار خانوار برسد، این نسبت به یک واحد برای هر 20 خانوار کاهش پیدا می‌کند.

این جدول صرفاً مثال ریاضی برای نشان دادن محدودیت ظرفیت است و تعداد واقعی متقاضیان هنوز اعلام نشده است.

چرا مسکن استیجاری می‌تواند خبر مهم شهریور شود؟

بازار اجاره در کلان‌شهرها طی سال‌های اخیر به یکی از سنگین‌ترین هزینه‌های خانوار تبدیل شده است و بسیاری از مستأجران توان تأمین ودیعه یا پرداخت اجاره‌بهای آزاد را ندارند.

از طرف دیگر طرح‌های ساخت مسکن معمولاً زمان‌بر هستند و خانوار کم‌درآمد برای حل مشکل امروز خود نمی‌تواند چند سال تا تحویل یک پروژه منتظر بماند.

به همین دلیل عرضه خانه استیجاری با حمایت دولت، در صورت اجرای گسترده، می‌تواند مستقیماً گروه بزرگی از مستأجران را هدف قرار دهد.

آیا طرح فقط برای تهران و مشهد است؟

خیر، سیاست مسکن استیجاری محدود به دو شهر نیست.

مسئولان وزارت راه از اجرای برنامه در چندین شهر و ثبت تقاضاهای قبلی در نقاط مختلف کشور سخن گفته‌اند. تهران و مشهد به دلیل فشار بالای اجاره و جمعیت زیاد، از مهم‌ترین نقاط مورد توجه مرحله جدید هستند.

جمع‌بندی؛ برای مسکن استیجاری شهریور چه کار کنیم؟

مهم‌ترین خبر این است که دولت برای شهریور 1405 آغاز ثبت‌نام حدود 5 هزار واحد مسکن استیجاری را در برنامه قرار داده است.

این سیاست عمدتاً برای خانوارهای کم‌درآمدی طراحی شده که توان خرید مسکن یا تأمین آورده طرح‌های مالکیتی را ندارند.

تهران و مشهد در میان شهرهای هدف قرار دارند و برنامه بلندمدت دولت نیز توسعه ظرفیت مسکن استیجاری با مشارکت بخش خصوصی تا حدود 75 هزار واحد است.

با این حال مبلغ اجاره، میزان ودیعه، تعداد دقیق واحد هر شهر و جزئیات نهایی شرایط ثبت‌نام هنوز باید در اطلاعیه اجرایی اعلام شود.

همچنین وام 5 درصدی و حمایت‌های مالی چندصد میلیون تومانی که همزمان درباره مسکن محرومان مطرح شده‌اند، نباید به صورت خودکار به تمام متقاضیان مسکن استیجاری نسبت داده شوند.

متقاضیان بهتر است از همین حالا اطلاعات هویتی، وضعیت دهک، سوابق مالکیت و اطلاعات محل سکونت خود را آماده نگه دارند و ثبت‌نام را فقط از مسیر رسمی اعلام‌شده توسط وزارت راه و شهرسازی انجام دهند.

اخبار مرتبط رصد اقتصادی

• آخرین اخبار مسکن، وام، یارانه و تسهیلات دولتی
• جدیدترین اخبار اقتصادی رصد اقتصادی

منابع بررسی خبر

پایگاه اطلاع‌رسانی دولت؛ اظهارات فرزانه صادق وزیر راه و شهرسازی درباره آغاز ثبت‌نام حدود 5 هزار واحد مسکن استیجاری در شهریور؛ وزارت راه و شهرسازی؛ اظهارات مدیرکل دفتر طرح‌ریزی و پایش طرح‌های مسکن درباره برنامه مسکن استیجاری، مسکن محرومان و تسهیلات کم‌بهره.