میدان مشترك سلمان در مسیر حفظ تولید و جمع‌آوری گازهای همراه نفت

میدان مشترک سلمان در منطقه لاوان واقع شده و با توجه به قدمت بالای آن، در نیمه دوم عمر مخزنی خود قرار گرفته و سال‌هاست تولید نفت از این میدان به‌صورت طبیعی انجام نمی‌شود و برای حفظ و استمرار تولید، گازرانی به چاه‌ها (Gas lift) ضروری است.

بر اساس طراحی، تامین گاز پرفشار مورد نیاز برای تزریق، می‌بایست توسط توربو‌کمپرسورهای مستقر بر روی سکو (Solar mars 90) انجام شود، اما به دلیل نوع و مدل خارجی و عمر بالای این تجهیزات و مشکلات ناشی از تحریم‌ها، تامین قطعات و تعمیر آنها، گازرانی با محدودیت‌های جدی مواجه شده است. به همین دلیل به‌ناچار و به منظور جلوگیری از کاهش تولید نفت از میدان نفتی مشترک سلمان، طی سالیان گذشته گاز پرفشار میدان گازی سلمان جهت گازرانی و امکان تولید نفت این میدان مشترک مورد استفاده قرار گرفته است.

بر این اساس، از سال 1385 تا پایان مرداد سال 1405 و با تزریق گاز میدان گازی سلمان در میدان نفتی آن، بیش از 21 میلیارد و 500 میلیون دلار از تولید نفت این میدان عاید کشور شده است که در مقایسه با گاز این میدان، ارزش افزوده بسیار بالاتری دارد. همچنین در مدت دو سال سپری شده از دولت چهاردهم، معادل یک میلیارد و 200 میلیون دلار درآمد از این میدان برای کشور حاصل شده است.

از سوی دیگر با توجه به اهمیت حفظ تولید نفت از یک میدان مشترک، استفاده از گاز پرفشار موجود برای تزریق به چاه‌های این میدان، راهکاری منطقی، اقتصادی و صیانتی برای استمرار تولید بوده است. در میدان سلمان موضوع تزریق آب (Water injection) به مخزن نیز علاوه بر گازرانی بسیار مهم است که خوشبختانه با نصب و راه‌اندازی توربوژنراتور، پس از مدت‌ها امکان تزریق آب توسط پمپ‌های اصلی تزریق علاوه بر بوسترپمپ‌های فعلی نیز فراهم خواهد شد.

با این حال، با تلاش واحدهای ستادی و حمایت شرکت ملی نفت ایران، اقدامات مهمی برای جمع‌آوری گازهای همراه سلمان آغاز شده و پیش‌نویس قرارداد با یکی از شرکت‌های پتروشیمی داخلی آماده شده است که به‌زودی به امضا خواهد رسید. بر اساس این قرارداد، ضمن نوسازی تجهیزات مورد نیاز فرآیند بخش گازرانی سکوی نفتی سلمان، گازهای همراه میدان به‌صورت تدریجی جمع‌آوری خواهد شد. علاوه بر مراتب فوق با اصلاح اعتبار، در حال حاضر به صورت همزمان نیز تامین و خرید توربین‌های مورد نیاز نیز در حال پیگیری و مراحل پایانی است.

همچنین خط لوله 30 اینچ سلمان گازی به جزیره سیری به طول حدود 150 کیلومتر آماده بهره‌برداری است و مشکلی در این مسیر وجود ندارد. علاوه بر آن، طرح احداث یک خط لوله جدید نیز تعریف شده که به دلیل مشخصات و ویژگی‌های خاص لوله‌های مورد نیاز این پروژه و عدم امکان تولید این لوله‌ها در داخل کشور، کل نیاز آن به میزان 52 هزار تن از چین سفارش‌گذاری شده که تاکنون حدود 20 هزار تن معادل 30 درصد نیاز پروژه تولید شده است. محموله اول به وزن 3800 تن و محوله دوم به وزن 4239 تن و در مجموع 8039 تن وارد کشور شده و در اختیار پیمانکار در یارد ماهشهر قرار دارد. همچنین 10 هزار و 655 تن لوله در حال ترخیص از گمرک بندر امام (ره) بوده و 1525 تن آماده بارگیری از بندر چین به ایران است.

خط لوله 32 اینچ انتقال گاز از جزیره سیری به عسلویه به طول تقریبی 315 کیلومتر نیز، با هدف انتقال روزانه 500 میلیون فوت مکعب گاز ترش میدان سلمان به پالایشگاه چهارم عسلویه احداث شد. پس از مشکلات متعدد در عملیات آب‌زدایی، تمیزکاری و خشک‌کردن خط، عملیات پیش‌راه‌اندازی و راه‌اندازی در سال 1395 با موفقیت انجام و بهره‌برداری از خط آغاز شد. با این حال، این خط لوله در تاریخ 26 مرداد 1402 در نزدیکی جزیره سیری دچار گسیختگی (Rupture) کامل شد و پس از طی مراحل تهیه شرح کار، تامین اعتبار و مناقصه، عملیات تعمیرات و راه‌اندازی مجدد آن از 10 شهریور 1403 به پیمانکار ابلاغ شد.

در جریان اجرای پروژه، پیمانکار از اسفند 1404 برای انجام عملیات ROV Survey و شناسایی وضعیت پیگ‌ها در محل آسیب‌دیدگی آماده شد، اما با آغاز جنگ تحمیلی رمضان در 9 اسفند سال 1404، فعالیت‌های دریایی و خشکی این پروژه متوقف شد. در اردیبهشت سال جاری شناور غواصی «دیانا» اعزام و پیگ‌ها و اسپول‌های موقت از بستر دریا بازیابی شد ولی با توجه به عمق زیاد و پیچیدگی محل آسیب، نصب اسپول تعمیراتی نیازمند استفاده از غواصی اشباع و تیم خارجی است که به دلیل ریسک‌های ناشی از شرایط امنیتی، احتمال وقوع شرایط اضطراری، قطعی ارتباطات و GPS، تاکنون امکان استقرار این تیم فراهم نشده است.

با توجه به برنامه فعلی، در صورت نبود نشتی مجدد و فراهم شدن شرایط اجرای عملیات غواصی اشباع، پیش‌بینی می‌شود این خط لوله طی حدود 6 ماه آینده آماده راه‌اندازی و تزریق گاز شود.

بنابراین، فعالیت‌ها در میدان سلمان نه تنها متوقف نشده است بلکه شرکت نفت فلات قاره ایران به‌طور هم‌زمان موضوع حفظ تولید نفت، جمع‌آوری گازهای همراه و تکمیل زیرساخت‌های انتقال گاز این میدان را دنبال می‌کند.