فاطمی عقدا: اکتشاف عمیق و مسئله‌محوری، راهبردی جدید در سازمان زمین‌شناسی

به گزارش رصداقتصادی، سیدمحمود فاطمی عقدا، رئیس سازمان زمین‌شناسی کشور، در چهارمین کنفرانس تخصصی اکتشاف ذخایر معدنی با موضوع «اکتشاف ذخایر پنهان و فناوری‌های نوین حفاری» که 17 شهریور 1405 برگزار شد، با اشاره به بیانیه شهید رئیسی درباره اقتصاد معدنی به جای اقتصاد نفتی، بر لزوم اهتمام ویژه دستگاه‌های دولتی و خصوصی برای تحقق این چشم‌انداز تأکید کرد.

 ظرفیت دولت محدود است؛ نقش کلیدی بخش خصوصی در اکتشاف

فاطمی عقدا با بیان اینکه ظرفیت دولت به لحاظ منابع مالی و نیروی انسانی محدود است، تصریح کرد: سازمان زمین‌شناسی با بودجه و امکانات اندک، رسالت خود را ایفا می‌کند، اما حضور بخش خصوصی در اکتشاف یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر است. وی افزود: دولت باید نقش تصدی‌گری و حمایت‌گری داشته باشد و با پذیرش ریسک سرمایه‌گذاری در مراحل اولیه اکتشاف (که 44 درصد هزینه و 68.4 درصد ریسک طبیعی را شامل می‌شود)، بستر را برای ورود بخش خصوصی فراهم کند.

 از پروژه‌محوری تا مسئله‌محوری؛ تغییر پارادایم اکتشاف در کشور

رئیس سازمان زمین‌شناسی با انتقاد از رویکرد پروژه‌محوری در حوزه اکتشاف کشور، گفت: سیاست جدید سازمان، مسئله‌محوری است و باید مسائل و مشکلات معدنی را به برنامه‌های عملیاتی تبدیل کنیم. وی شناسایی مواد معدنی حیاتی و کاهش وابستگی به تأمین منابع موردنیاز صنایع فناوری‌های آینده را از اولویت‌های راهبردی دانست و بر توجه ویژه به ذخایر پنهان و مدل‌سازی سه‌بعدی در مناطق رسوبی تأکید کرد.

گذر از اکتشاف نقطه‌ای به اکتشاف سیستمی با بازتعریف معماری اکتشاف

فاطمی عقدا خاطرنشان کرد که در بسیاری از مناطق، نشانه‌های سطحی کانی‌سازی وجود ندارد یا بسیار ضعیف است؛ بنابراین باید از رویکرد نقطه‌ای به رویکرد سیستمی در اکتشاف حرکت کنیم و معماری اکتشاف را بازتعریف کنیم. وی تولید داده‌های پایه، تهیه مدل‌های زمین‌شناسی، اولویت‌بندی مناطق امیدبخش و در نهایت حفاری و ارزیابی ذخایر را گام‌های اصلی این مسیر برشمرد.

 پنج مسئله راهبردی؛ از امنیت مواد معدنی تا امنیت سرزمین

وی پنج مسئله راهبردی مورد توجه سازمان زمین‌شناسی را شامل «امنیت مواد معدنی و تأمین منابع»، «نظام اکتشاف و افزایش نرخ موفقیت اقتصادی»، «امنیت سرزمین با کاهش ریسک‌های زمین‌شناختی»، «تکمیل و به‌روزرسانی اطلاعات پایه» و «شناسایی ساختارهای زیرسطحی با روش‌های پیشرفته» اعلام کرد.

برداشت ژئوفیزیکی عمیق در کل کشور طی چهار سال

فاطمی عقدا از طراحی برنامه‌ای برای مطالعه گستره کشور طی چهار سال با برداشت‌های عمیق ژئوفیزیکی، تمرکز بر پتانسیل‌سنجی الکترونیک و شناسایی اهداف دارای احتمال وجود ذخایر پنهان خبر داد و گفت: ایجاد زیرساخت داده‌ی یکپارچه برای استانداردسازی و پردازش اطلاعات اکتشافی و راه‌اندازی مرکز هوش مصنوعی برای کاهش ریسک‌های مطالعاتی در دستور کار قرار دارد.

 توسعه فناوری‌های هوایی، پهپادی و هوش مصنوعی

رئیس سازمان زمین‌شناسی از توسعه روش‌های طیفی و ژئوفیزیک هوایی برای کاهش زمان و هزینه‌های اکتشافی خبر داد و گفت: تاکنون 114 برداشت هوایی با کیفیت بالا انجام شده است. وی همچنین به استفاده از هوش مصنوعی و یادگیری ماشین در شناسایی الگوهای پنهان و تشخیص روابط پیچیده زمین‌شناسی، ژئوشیمیایی و ژئوفیزیکی اشاره کرد که به تهیه نقشه پتانسیل معدنی کشور و کاهش ریسک‌های اکتشافی منجر خواهد شد.

پروژه ماده 48 برنامه هفتم؛ گامی به سوی اکتشاف عمیق

فاطمی عقدا در پایان با اشاره به پروژه تحقیقاتی ماده 48 برنامه هفتم توسعه کشور در حوزه اکتشافات عمیق که توسط پژوهشکده علوم زمین در حال اجراست، ابراز امیدواری کرد که با تکمیل این مطالعات، رویکرد جدیدی در اکتشاف ذخایر عمیق معدنی ایران آغاز شود و از تمامی دست‌اندرکاران و برگزارکنندگان کنفرانس تقدیر کرد.