بروکراسی و موانع موجود در محیط کسب‌وکار مانع جهش صنعتی می‌شود

تکمیل زنجیره ارزش و عبور از خام‌فروشی، نیازمند مجموعه‌ای از اصلاحات هم‌زمان در سیاست صنعتی، تأمین مالی، فناوری و فضای کسب‌وکار است.

فعالان صنعتی معتقدند در کنار تحریم‌ها، برخی موانع داخلی نیز سهم قابل توجهی در عقب‌ماندن تولید ایران از رقابت جهانی دارند؛ موانعی که با اصلاح آنها می‌توان بخشی از ظرفیت‌های مغفول صنعت را فعال کرد.

طیفور ناصری عضو کمیسیون صنعت اتاق ایران در گفت‌وگو با اتاق ایران آنلاین با اشاره به دلایل ناکامی ایران در تکمیل زنجیره ارزش صنعتی تصریح کرد: یکی از مشکلات، وجود موانع در محیط کسب‌وکار و رفتن به سمت فروش کالاها با ایجاد ارزش‌افزوده پایین است و این موضوع با ضرورت حرکت اقتصاد به سمت ارزش‌افزوده بیشتر منافات دارد.

او ادامه داد: در حوزه‌های پتروشیمی، معدنی و نفتی ظرفیت بالایی برای ایجاد ارزش‌افزوده وجود دارد.

ناصری با اشاره به تحریم‌ها به‌عنوان یکی از موانع توسعه صنعتی گفت: تحریم واقعاً در برخی حوزه‌ها محدودیت ایجاد کرده است؛ برای نمونه در پروژه‌های گازی، برخی تجهیزات و کمپرسورهای فشار با محدودیت مواجه هستند، اما حتی در این شرایط نیز راهکار وجود دارد.

عضو کمیسیون صنعت اتاق ایران افزود: در برخی موارد شرکت‌های ایرانی با مهندسی معکوس توانسته‌اند تجهیزات موردنیاز را تولید کنند.

بنابراین نباید تحریم را بهانه‌ای برای کنار گذاشتن تلاش برای توسعه فناوری و رقابت‌پذیری قرار داد.

این فعال صنعتی تأکید کرد: این تصور که صنعت ایران به دلیل قدیمی بودن تجهیزات و فناوری، دیگر توان رقابت ندارد، درست نیست.

اگر اراده و برنامه وجود داشته باشد، می‌توان بخش قابل توجهی از این عقب‌ماندگی را جبران کرد.

ناصری یکی دیگر از چالش‌های جدی را از دست رفتن بازارهای منطقه‌ای عنوان کرد و گفت: در بازار عراق و اقلیم کردستان، ترکیه با سرمایه‌گذاری و انتقال کارخانه‌های خود به این منطقه، حضور بسیار پررنگی پیدا کرده است و در مقابل، ایران به تدریج بخشی از بازار خود را از دست می‌دهد.

او ضعف بسته‌بندی، قدیمی بودن تجهیزات و خطوط تولید را از عوامل کاهش قدرت رقابت ایران دانست و افزود: اگر می‌خواهیم در بازارهای منطقه‌ای و جهانی باقی بمانیم، باید هم فناوری تولید را به‌روز کنیم و هم کیفیت ارائه و بسته‌بندی محصولات را ارتقا دهیم.

عضو کمیسیون صنعت اتاق ایران در ادامه با اشاره به موانع داخلی تولید گفت: یکی از بزرگ‌ترین مشکلاتی که صنعتگران با آن مواجه‌اند، بروکراسی اداری است.

بسیاری از مشکلاتی که یک تولیدکننده در استان خود دارد، می‌تواند همان‌جا حل شود، اما صنعتگر مجبور می‌شود برای حل یک مسئله ساده به تهران مراجعه کند.

این فعال اقتصادی افزود: سرمایه‌گذار خارجی نیز با همین مشکلات مواجه است.

نمونه آن سرمایه‌گذاری 27 میلیون دلاری در حوزه نفت در بوشهر است که به دلیل مشکلات و بروکراسی اداری، سرمایه‌گذار اعلام کرده در مرحله نخست متوقف می‌شود و ادامه سرمایه‌گذاری برای او امکان‌پذیر نیست؛ در حالی که اگر حمایت لازم انجام می‌شد، امکان افزایش این سرمایه‌گذاری تا 100 میلیون دلار نیز وجود داشت.

او تأمین مالی را دومین مانع مهم تولید دانست و گفت: بانک‌ها باید نقش خود را در تأمین سرمایه در گردش و منابع موردنیاز توسعه واحدهای صنعتی ایفا کنند.

تولیدکننده در شرایط فعلی به حمایت مالی نیاز دارد؛ اما در عمل با مشکلات جدی برای دریافت تسهیلات مواجه است.

ناصری با انتقاد از عملکرد شبکه بانکی تصریح کرد: بانک‌ها نباید به جای حمایت از تولید، به بنگاه‌داری روی بیاورند.

منابع بانکی باید به سمت تولید، توسعه خطوط و سرمایه در گردش واحدهای صنعتی هدایت شود.

عضو کمیسیون صنعت اتاق ایران همچنین بر ضرورت بازنگری در سیاست‌های کلان اقتصادی و تجاری تأکید کرد و گفت: در سال‌هایی که شرایط بین‌المللی مناسب‌تر بود نیز می‌توانستیم فناوری‌های پیشرفته‌تری را از اروپا وارد کنیم و همکاری‌های تکنولوژیک گسترده‌تری داشته باشیم.

در آن دوره امکان انتخاب‌های بیشتری وجود داشت و می‌توانستیم از ظرفیت فناوری کشورهای مختلف استفاده کنیم؛ اما امروز با توجه به شرایط تحریم و محدودیت‌های بین‌المللی، گزینه‌های همکاری محدودتر شده است.

ناصری در پایان تأکید کرد: برای حرکت صنعت ایران به سمت ارزش‌افزوده بالاتر، باید هم‌زمان با مقابله با موانع خارجی، مشکلات داخلی مانند بروکراسی اداری، تأمین مالی، فرسودگی فناوری و ضعف سیاست‌گذاری صنعتی نیز اصلاح شود.

صنعت ایران ظرفیت رقابت دارد و اگر بستر مناسب برای تولید و سرمایه‌گذاری فراهم شود، می‌توان حضور مؤثرتری در بازارهای منطقه‌ای و جهانی داشت.