چالش‌های ارزی و گمرکی ظرفیت عظیم تولید داخل را هدف گرفته است

صنعت ماشین‌سازی صنایع غذایی با وجود برخورداری از ظرفیت بالای ساخت داخل، همچنان برای تأمین برخی مواد اولیه و تجهیزات با موانع ارزی، گمرکی و تجاری مواجه است.
در این میان، محدودیت‌های حمل‌ونقل و کاهش عرضه می‌تواند در ماه‌های آینده به افزایش هزینه تجهیزات منجر شود و همزمان قطعی برق و نگرانی از محدودیت گاز، بخشی از ظرفیت تولید واحدهای ماشین‌سازی را از مدار خارج کند.

مجتبی نائلی رئیس انجمن ماشین سازان صنایع غذایی ایران در گفت‌وگو با اتاق ایران با اشاره به برخی موانع گمرکی برای تامین تجهیزات مورد نیاز حوزه ماشین‌آلات صنعتی گفت: یکی از چالش‌های جدی، به قوانین و مقررات و نحوه اجرای آنها، به‌ویژه در حوزه گمرک و سایر دستگاه‌های مرتبط، بازمی‌گردد.
در شرایطی که تولیدکننده با محدودیت‌های تحریم، دشواری تأمین مواد اولیه و مشکلات صادرات مواجه است، برخی مقررات و فرآیندهای اداری نیز به این مشکلات اضافه می‌شوند و هزینه و زمان تولید را افزایش می‌دهند.

او در خصوص چالش‌های ارزی نیز افزود: در مواردی که نیاز ارزی ایجاد می‌شود، شرکت‌ها باید از فرآیندهای مربوط به بانک مرکزی استفاده کنند، اما در مجموع می‌توان گفت فعالان این حوزه تا حد زیادی در تأمین ارز مورد نیاز خود متکی به منابع حاصل از صادرات هستند.

نائلی گفت: بخشی از مواد اولیه‌ای که در بازار داخلی عرضه می‌شود، کیفیت لازم را ندارد و به همین دلیل برخی تولیدکنندگان ناچارند برای تأمین مواد اولیه باکیفیت، مستقیم واردات انجام دهند.
در مجموع نیاز مجموعه‌های ما نسبتاً کمتر است، زیرا بیشتر آنها صادرکننده هستند.
این شرکت‌ها ماشین‌آلات صادر و از محل ارز حاصل از صادرات، مواد اولیه مورد نیاز خود را تأمین می‌کنند.

این فعال اقتصادی بر ظرفیت بزرگ تولید داخلی در این حوزه نیز تاکید کرد و گفت: در صنعت لبنیات، در بخش ظرفیت‌های کوچک و متوسط، میزان ساخت داخل تجهیزات به حدود 100 درصد رسیده و در پروژه‌های بزرگ نیز این میزان به حدود 70 تا 80 درصد می‌رسد.
در حوزه شکلات، حدود 80 درصد تجهیزات ساخت داخل است.
در بخش آب نیز تقریباً 100 درصد تجهیزات در داخل کشور ساخته می‌شود و در زمینه نوشیدنی و آبمیوه نیز سهم ساخت داخل به حدود 80 تا 90 درصد می‌رسد.
البته در برخی پروژه‌های بسیار بزرگ، ساخت کامل خط تولید در داخل کشور از نظر اقتصادی توجیه ندارد؛ اما در بخش عمومی ماشین‌آلات صنایع غذایی، می‌توان گفت سهم ساخت داخل بسیار بالاست.

نائلی در خصوص چشم‌انداز کوتاه‌مدت پیش روی صنایع نیز گفت: در شرایط فعلی و با توجه به محاصره دریایی و محدودیت‌های ایجادشده در مسیرهای حمل‌ونقل، تأمین تجهیزات با چالش جدی مواجه شده است.
اگر کالایی هم در بازار موجود باشد، تجار یا آن را عرضه نمی‌کنند یا با قیمت بسیار بالایی عرضه می‌کنند.

او ادامه داد: قاعده بازار مشخص است؛ وقتی عرضه کاهش پیدا کند و تقاضا همچنان وجود داشته باشد، قیمت افزایش پیدا می‌کند.
در حال حاضر شاید تنها بخش محدودی از آثار این وضعیت، در حد یک تا دو درصد، در بازار نمایان شده باشد و بخش اصلی آن هنوز خود را نشان نداده است.
باید دید طی یک تا دو ماه آینده، این شرایط چه اثری بر بازار تجهیزات و ماشین‌آلات خواهد گذاشت.

رئیس انجمن ماشین سازان صنایع غذایی ایران به معضل ناترازی انرژی و تاثیر آن بر صنایع نیز اشاره کرد و تاکید کرد: قطعی برق یکی از مشکلات جدی صنایع است.
ما بارها درخواست کرده‌ایم که زمان قطعی برق به واحدهای تولیدی اعلام شود، زیرا قطع ناگهانی برق می‌تواند به ماشین‌آلات و تجهیزات آسیب جدی وارد کند.
این مسئله در شرایط تحریم، که تأمین قطعات و تعمیر تجهیزات نیز دشوار است، مشکلات بیشتری برای تولیدکنندگان ایجاد می‌کند.

نائلی تصریح کرد: برخی واحدها برای قطعی برق تجهیزات جایگزین دارند و برخی دیگر چنین امکانی ندارند.
حتی در واحدهایی که از تجهیزات جایگزین استفاده می‌کنند نیز امکان ادامه فعالیت با ظرفیت کامل وجود ندارد.

او افزود: تأمین گازوئیل نیز به یک مسئله دیگر برای واحدهای تولیدی تبدیل شده است.
نرخ گازوئیل در شرکت ملی نفت به حدود 34 هزار تومان رسیده است.
در برخی موارد، نرخ عرضه در بازار آزاد حتی پایین‌تر است، اما نگرانی از تقلب و کیفیت سوخت باعث می‌شود تولیدکنندگان نتوانند با اطمینان از این مسیر خرید کنند.
از سوی دیگر، سهمیه‌هایی که برای واحدها در نظر گرفته شده نیز همیشه به‌موقع و به میزان مورد نیاز تأمین نمی‌شود و این موضوع مشکل دیگری برای تولید ایجاد کرده است.

وی درباره نگرانی از قطع گاز در فصل سرد سال نیز سخن گفت: در مورد گاز، نگرانی برای فصل زمستان جدی‌تر است، زیرا در صورت قطع گاز، جایگزین مناسبی برای ادامه فعالیت نداریم.
امکان استفاده از سوخت جایگزین برای همه تجهیزات و فرآیندهای تولیدی وجود ندارد.