قیمت بنزین در ۱۰۰ سال اخیر چقدر تغییر کرد + جدول ۱۳۰۶ تا ۱۴۰۵

قیمت هر لیتر بنزین در نخستین سال‌های عرضه عمومی در ایران حدود 5 ریال، معادل نیم تومان بود؛ حالا در شهریور 1405 نرخ سوم بنزین به 10 هزار تومان رسیده است. مقایسه اسمی این دو عدد نشان می‌دهد بالاترین نرخ بنزین در فاصله نزدیک به یک قرن حدود 20 هزار برابر شده است.

البته بنزین امروز سه‌نرخی است و همچنان 60 لیتر سهمیه 1500 تومانی و 50 لیتر سهمیه 3000 تومانی بدون تغییر باقی مانده؛ بنابراین رقم 10 هزار تومان مربوط به نرخ سوم و کارت جایگاه است.

قیمت بنزین از 1306 تا 1405 چقدر بوده است؟

سال	قیمت هر لیتر	معادل تومان	اتفاق مهم
1306	5 ریال	0.5 تومان	آغاز فعالیت نخستین پمپ‌بنزین‌ها
1343	10 ریال	1 تومان	اعلام افزایش قیمت و شکل‌گیری اعتراض‌ها
1344	6 ریال	0.6 تومان	تعیین رسمی نرخ جدید در مصوبه دولت
1355	6 ریال	0.6 تومان	ثبات نسبی قیمت
1356	8 ریال	0.8 تومان	افزایش قیمت
1357	10 ریال	1 تومان	قیمت بنزین در سال انقلاب
1359	30 ریال	3 تومان	سه برابر شدن نرخ بنزین معمولی
1369	50 ریال	5 تومان	اولین افزایش مهم پس از جنگ
1374	100 ریال	10 تومان	دو برابر شدن نرخ
1375	130 ریال	13 تومان	افزایش سالانه
1376	160 ریال	16 تومان	ادامه افزایش تدریجی
1377	200 ریال	20 تومان	افزایش قیمت
1378	350 ریال	35 تومان	جهش 75 درصدی
1379	385 ریال	38.5 تومان	افزایش محدود
1380	450 ریال	45 تومان	نرخ مصوب بودجه
1381	500 ریال	50 تومان	افزایش قیمت
1382	650 ریال	65 تومان	افزایش 30 درصدی
1383	800 ریال	80 تومان	آخرین افزایش پیش از تثبیت قیمت‌ها
1386	1,000 ریال	100 تومان	آغاز سهمیه‌بندی و کارت سوخت
1387	100 / 400 تومان	سهمیه‌ای / آزاد	ورود رسمی نرخ آزاد 400 تومانی
1389	400 / 700 تومان	سهمیه‌ای / آزاد	اجرای هدفمندی یارانه‌ها
1393	700 / 1,000 تومان	سهمیه‌ای / آزاد	افزایش دوباره قیمت
1394	1,000 تومان	تک‌نرخی	حذف نرخ سهمیه‌ای
1398	1,500 / 3,000 تومان	سهمیه‌ای / آزاد	بازگشت سهمیه‌بندی از 24 آبان
1404	1,500 / 3,000 / 5,000 تومان	سه‌نرخی	اضافه شدن نرخ کارت اضطراری جایگاه
17 شهریور 1405	1,500 / 3,000 / 10,000 تومان	سه‌نرخی	دو برابر شدن نرخ سوم

بنزین در 100 سال چند برابر شده است؟

در سال 1306 قیمت گزارش‌شده برای هر لیتر بنزین حدود 5 ریال، معادل 50 شاهی یا نیم تومان بود. از 17 شهریور 1405 نرخ سوم بنزین به 10 هزار تومان می‌رسد.

اگر فقط قیمت اسمی این دو نرخ را مقایسه کنیم:

10,000 تومان ÷ 0.5 تومان = 20,000 برابر

یعنی بالاترین نرخ فعلی بنزین از نظر اسمی حدود 20 هزار برابر قیمت بنزین در نخستین سال‌های عرضه عمومی است.

اما بنزین برای همه 20 هزار برابر نشده است

این مقایسه یک نکته مهم دارد؛ ساختار قیمت‌گذاری امروز با 100 سال قبل کاملاً متفاوت است.

در سال 1405 سه نرخ وجود دارد:

60 لیتر در ماه: لیتری 1,500 تومان
50 لیتر در ماه: لیتری 3,000 تومان
نرخ سوم و کارت جایگاه: از 17 شهریور لیتری 10,000 تومان

بنابراین اگر قیمت نیم‌تومانی سال 1306 را با نرخ اول امروز مقایسه کنیم، افزایش اسمی حدود 3 هزار برابر است؛ با نرخ دوم حدود 6 هزار برابر و با نرخ سوم حدود 20 هزار برابر.

بزرگ‌ترین جهش‌های قیمت بنزین چه زمانی بود؟

سال	قبل	بعد	اهمیت
1359	1 تومان	3 تومان	سه برابر شدن
1386–1387	80 تومان	100 / 400 تومان	آغاز سهمیه‌بندی و نرخ آزاد
1389	100 / 400 تومان	400 / 700 تومان	هدفمندی یارانه‌ها
1398	1,000 تومان	1,500 / 3,000 تومان	بازگشت سهمیه‌بندی
1405	نرخ سوم 5,000	نرخ سوم 10,000 تومان	افزایش 100 درصدی نرخ سوم

قیمت بنزین قبل از انقلاب چقدر بود؟

یکی از جالب‌ترین نکات تاریخ بنزین ایران به دهه‌های 1340 و 1350 بازمی‌گردد. در سال 1343 نرخ 10 ریالی برای بنزین اعلام شد، اما افزایش قیمت با اعتراض‌هایی از جمله اعتراض رانندگان تاکسی روبه‌رو شد.

در مصوبه رسمی خرداد 1344، قیمت بنزین در سراسر کشور 6 ریال برای هر لیتر تعیین شد. این نرخ تا سال‌های بعد با تغییرات محدودی همراه بود و در سال 1357 قیمت هر لیتر بنزین به یک تومان رسید.

بنزین در دهه 60 چرا تقریباً گران نشد؟

پس از افزایش قیمت سال 1359 به 3 تومان، قیمت بنزین معمولی برای بخش عمده دهه 60 تقریباً ثابت ماند.

شرایط جنگ، نظام کوپنی و سیاست‌های حمایتی دولت باعث شد اصلاح قیمت انرژی در آن مقطع با الگوی متفاوتی نسبت به دهه‌های بعد اجرا شود.

دهه 70؛ شروع افزایش تقریباً سالانه بنزین

از سال 1369 قیمت بنزین به 5 تومان رسید و در نیمه دوم دهه 70 افزایش‌های پیاپی آغاز شد؛ به‌طوری که بنزین 10 تومانی سال 1374 در سال 1378 به 35 تومان و در سال 1383 به 80 تومان رسید.

این دوره یکی از منظم‌ترین دوره‌های افزایش تدریجی قیمت بنزین در ایران بود.

سال 1386 چه اتفاقی افتاد؟

تابستان 1386 نقطه عطف مهم بازار سوخت بود. کارت سوخت و سهمیه‌بندی سراسری اجرا شد و بنزین سهمیه‌ای با قیمت 100 تومان در اختیار خودروها قرار گرفت.

از سال 1387 نیز نرخ بنزین آزاد معمولی به 400 تومان رسید و نظام دونرخی عملاً شکل گرفت.

بنزین 3000 تومانی از چه سالی آمد؟

در بامداد 24 آبان 1398 سهمیه‌بندی بنزین دوباره اجرا شد. برای خودروهای شخصی نرخ سهمیه‌ای 1500 تومان و نرخ آزاد 3000 تومان تعیین شد.

این دو نرخ تا سال 1404 بدون تغییر باقی ماندند.

بنزین 5000 و 10 هزار تومانی چگونه اضافه شد؟

در سال 1404 ساختار سه‌نرخی شکل گرفت و نرخ استفاده از کارت اضطراری جایگاه به 5 هزار تومان رسید.

اکنون دولت اعلام کرده است که از بامداد 17 شهریور 1405 نرخ کارت جایگاه و نرخ سوم به 10 هزار تومان افزایش پیدا می‌کند؛ در حالی که دو سهمیه اصلی 1500 و 3000 تومانی بدون تغییر می‌مانند.

نتیجه مهم: تیتر «بنزین 10 هزار تومان شد» به معنی 10 هزار تومانی شدن تمام بنزین مصرفی مردم نیست. نرخ 1500 تومانی و 3000 تومانی همچنان برقرار است و 10 هزار تومان مربوط به نرخ سوم و کارت جایگاه است.

برای یک باک 50 لیتری در هر دوره چقدر پول می‌دادیم؟

سال	قیمت هر لیتر	هزینه 50 لیتر
1306	0.5 تومان	25 تومان
1357	1 تومان	50 تومان
1383	80 تومان	4,000 تومان
1394	1,000 تومان	50 هزار تومان
1398	3,000 تومان آزاد	150 هزار تومان
1405	10,000 تومان نرخ سوم	500 هزار تومان

برای من چه معنایی دارد؟

اگر مصرف ماهانه خودروی شما داخل سهمیه 110 لیتری باقی بماند، تغییر نرخ سوم لزوماً هزینه تمام بنزین مصرفی شما را افزایش نمی‌دهد.

اما رانندگانی که پس از پایان سهمیه از کارت جایگاه استفاده می‌کنند، از 17 شهریور برای هر 50 لیتر بنزین نرخ سوم 500 هزار تومان پرداخت خواهند کرد؛ رقمی که پیش از این 250 هزار تومان بود.

اخبار مرتبط قیمت بنزین در رصد اقتصادی

جمع‌بندی؛ بنزین از نیم تومان به 10 هزار تومان رسید

تاریخ قیمت بنزین در ایران نشان می‌دهد مسیر افزایش نرخ همیشه یکنواخت نبوده است؛ دوره‌هایی از ثبات طولانی، افزایش تدریجی، سهمیه‌بندی، تک‌نرخی شدن و سپس بازگشت به نظام چندنرخی را پشت سر گذاشته‌ایم.

از بنزین حدود نیم‌تومانی در سال 1306 تا نرخ سوم 10 هزار تومانی در شهریور 1405، بالاترین نرخ اسمی بنزین حدود 20 هزار برابر شده است. با این حال برای مقایسه اقتصادی واقعی باید تورم، قدرت خرید، درآمد خانوار و تفاوت نظام سهمیه‌بندی در هر دوره نیز لحاظ شود.

منابع بررسی: مصوبات هیئت وزیران و قوانین بودجه درباره قیمت فرآورده‌های نفتی، اسناد تاریخی صنعت نفت، گزارش‌های آرشیوی درباره سهمیه‌بندی بنزین و اعلام رسمی دولت درباره نرخ سوم بنزین در شهریور 1405.