متانول در بنزین؛ موتور خودرو را خراب میکند یا هوا را آلوده؟
به گزارش رصد اقتصادی، شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی ایران اعلام کرده است که مطابق استاندارد ملی ایران شماره 22920، حداکثر میزان مجاز متانول در بنزین 3 درصد حجمی است. در آزمایش انجامشده در پالایشگاه ستاره خلیج فارس نیز از حدود 0.5 درصد متانول استفاده شده؛ یعنی تقریباً یکششم سقف تعیینشده در استاندارد.
چقدر متانول در بنزین ایران استفاده شده است؟
موضوعی که باعث سردرگمی شده، مخلوط شدن اعداد مختلف در شبکههای اجتماعی است. اعداد 10، 15، 30 یا حتی 35 درصدی که درباره سوختهای متانولی مطرح میشوند، با آزمایش اخیر در ایران یکسان نیستند.
| نوع ترکیب | درصد متانول | وضعیت | نکته مهم |
|---|---|---|---|
| آزمایش ستاره خلیج فارس | 0.5٪ حجمی | آزمایشی و محدود | حدود یکششم سقف استاندارد ایران |
| حداکثر استاندارد اعلامشده ایران | 3٪ حجمی | سقف مجاز | مشروط به انطباق کل مشخصات بنزین با استاندارد |
| M10 | حدود 10٪ | مورد مطالعه در جهان | قابل مقایسه مستقیم با آزمایش 0.5٪ ایران نیست |
| M30 و بالاتر | 30٪ و بیشتر | نیازمند ملاحظات فنی جدیتر | سازگاری موتور و قطعات اهمیت بسیار بیشتری پیدا میکند |
آیا متانول در بنزین هوا را آلودهتر میکند؟
پاسخ علمی این است: بستگی دارد کدام آلاینده را اندازه بگیریم. مطالعات موتورهای بنزینی نشان دادهاند افزودن متانول در برخی ترکیبها میتواند به دلیل وجود اکسیژن در ساختار سوخت، احتراق را کاملتر کرده و انتشار بعضی آلایندههای متعارف مانند مونوکسیدکربن (CO) را کاهش دهد.
در برخی آزمایشها کاهش NOx یا هیدروکربنهای حاصل از بنزین نیز مشاهده شده است؛ اما در مقابل، با افزایش سهم متانول، مقدار متانول نسوخته و فرمالدهید در گاز خروجی موتور میتواند بیشتر شود.
فرمالدهید خود یک آلاینده مضر برای سلامت انسان است. البته کاتالیست سهراهه سالم میتواند بخش قابل توجهی از این ترکیبات را اکسید کند؛ به همین دلیل نتیجه نهایی یک خودروی مجهز به کاتالیست سالم میتواند با یک خودروی قدیمی یا دارای کاتالیست معیوب کاملاً متفاوت باشد.
| آلاینده یا شاخص | اثر احتمالی افزودن متانول | توضیح |
|---|---|---|
| مونوکسیدکربن CO | در بسیاری از آزمایشها کاهش | احتراق اکسیژنهتر میتواند تولید CO را کاهش دهد |
| NOx | کاهش یا تغییر محدود | شدیداً وابسته به موتور، بار و تنظیم احتراق است |
| هیدروکربنها | نتایج متفاوت | به درصد متانول و تنظیم موتور وابسته است |
| متانول نسوخته | افزایش | با افزایش درصد متانول معمولاً بیشتر میشود |
| فرمالدهید | میتواند افزایش یابد | عملکرد کاتالیست در کاهش آن بسیار مهم است |
آیا متانول به موتور خودرو آسیب میزند؟
نگرانی اصلی متخصصان درباره متانول لزوماً محفظه احتراق موتور نیست؛ بخش مهمی از بحث به سیستم سوخترسانی مربوط میشود.
متانول از نظر شیمیایی با بنزین تفاوت دارد و در غلظتهای بالاتر یا در سیستمهایی که برای آن طراحی نشدهاند، میتواند مسئله سازگاری با برخی فلزات، لاستیکها، اورینگها، واشرها و مواد پلیمری را مطرح کند.
متانول همچنین تمایل بیشتری به جذب آب دارد و حضور آب میتواند خطر جدایش فازی سوخت یا بعضی مشکلات خوردگی را افزایش دهد. این مسائل در سوختهای با درصد بالاتر متانول اهمیت بیشتری دارند.
| بخش خودرو | ریسک بالقوه در ترکیب نامناسب یا درصد بالا | اهمیت |
|---|---|---|
| باک و خطوط سوخت | خوردگی برخی مواد | وابسته به جنس قطعات |
| اورینگ و واشرها | تورم، سختشدن یا کاهش دوام برخی الاستومرها | وابسته به طراحی خودرو |
| پمپ و انژکتور | احتمال مشکلات سازگاری یا رسوبات آزادشده | بیشتر در درصدهای بالاتر و سوخت نامناسب |
| احتراق موتور | تغییر نسبت هوا و سوخت و انرژی حجمی | در درصد بالا مهمتر است |
| کاتالیست | نقش کلیدی در کنترل آلایندههای خروجی | سلامت کاتالیست بسیار مهم است |
آیا متانول 0.5 درصدی خودروهای ایرانی را خراب میکند؟
براساس اطلاعاتی که تاکنون منتشر شده، مدرک قابل اتکایی برای این ادعا که وجود 0.5 درصد متانول بهتنهایی باعث خرابی گسترده خودروها شده باشد منتشر نشده است.
شرکت ملی پالایش و پخش نیز تأکید کرده که این میزان در محدوده استاندارد ملی قرار دارد. با این حال نکته مهمتر در همان اطلاعیه رسمی این است که برای نتیجهگیری قطعی درباره اثر سوخت بر خودرو باید مجموعه آزمونهای مربوط به کیفیت سوخت، عملکرد موتور و سازگاری اجزای سیستم سوخترسانی طی یک دوره زمانی معتبر بررسی شود.
بنابراین دو تیتر «متانول حتماً خودرو را خراب میکند» و «متانول هیچ اثری بر خودرو ندارد» هر دو از نظر فنی بیش از حد قطعی هستند.
ماجرای متانول در بنزین طی چند روز چگونه تغییر کرد؟
| تاریخ | اتفاق | عدد مهم | نتیجه |
|---|---|---|---|
| 30 مرداد | انتشار خبر استفاده آزمایشی در پالایشگاه ستاره خلیج فارس | حدود 0.5٪ | آغاز موج بحث درباره کیفیت بنزین |
| 31 مرداد | توضیحات مسئولان درباره میزان مورد استفاده | 0.5٪ | تأکید بر پایین بودن درصد آزمایش |
| 1 شهریور | اطلاعیه رسمی شرکت ملی پالایش و پخش | سقف استاندارد 3٪ | اعلام شد آزمایش 0.5٪ در محدوده استاندارد بوده است |
| 4 شهریور | جمعبندی اطلاعات موجود | 0.5٪ در برابر سقف 3٪ | هنوز آزمون بلندمدت خودرو و آلایندگی معیار اصلی قضاوت است |
0.5 درصد متانول با 35 درصد متانول فرق دارد
بخش مهمی از نگرانیهای اخیر از بازنشر هشدارهایی ناشی شده که سالها قبل درباره طرحهایی با درصد بسیار بالاتر متانول مطرح شده بود. مقایسه سوخت دارای 30 یا 35 درصد متانول با آزمایش فعلی 0.5 درصدی از نظر فنی درست نیست.
هرچه سهم متانول افزایش پیدا کند، موضوعاتی مانند انرژی حجمی پایینتر، تغییر کالیبراسیون موتور، سازگاری قطعات، جذب آب و انتشار ترکیباتی مانند فرمالدهید اهمیت بیشتری پیدا میکنند.
اگر بعد از بنزین زدن خودرو بد کار کرد چه کنیم؟
خاموش شدن موتور، ریپ زدن، روشن شدن چراغ چک، سخت روشن شدن خودرو یا افت ناگهانی توان میتواند دلایل بسیار متنوعی داشته باشد و بدون آزمایش سوخت نمیتوان آن را به متانول نسبت داد.
اگر مشکل بلافاصله پس از سوختگیری ایجاد شد، بهتر است زمان و محل سوختگیری ثبت و رسید جایگاه نگهداری شود و خودرو توسط تعمیرکار متخصص بررسی شود. در صورت بروز بدکارکردن شدید یا خاموش شدن مکرر، ادامه رانندگی میتواند خطر ایجاد کند.
بنزین متانولی؛ خوب یا بد؟
از دید مهندسی سوخت، متانول یک ترکیب «ذاتاً خوب» یا «ذاتاً بد» نیست. متانول عدد اکتان بالایی دارد و به عنوان ماده اکسیژنه میتواند ویژگی احتراق سوخت را تغییر دهد؛ اما استفاده از آن باید همراه با کنترل فشار بخار، میزان آب، خورندگی، پایداری سوخت، تقطیر و سازگاری با تجهیزات خودرو باشد.
همین موضوع دلیل تأکید شرکت ملی پالایش و پخش بر این نکته است که کیفیت بنزین را نمیتوان فقط با مشاهده درصد یک ماده مشخص تعیین کرد.
مطالب مرتبط در رصد اقتصادی
- جزئیات جدید تغییر سهمیه بنزین اعلام شد
- قیمت خودرو امروز 4 شهریور؛ جدول مقایسه قیمت خودرو
- پیشبینی قیمت خودرو؛ کدام خودروها گرانتر میشوند؟
- پالایشگاه ستاره خلیج فارس چه سهمی از تولید بنزین کشور دارد؟
جمعبندی؛ رانندگان باید نگران باشند؟
آنچه اکنون با اطمینان بیشتری میتوان گفت این است که آزمایش اعلامشده در ستاره خلیج فارس با 0.5 درصد متانول انجام شده و سقف تعیینشده در استاندارد ملی ایران 3 درصد حجمی است. بنابراین مقایسه این سوخت با بنزینهای دارای 30 یا 35 درصد متانول گمراهکننده خواهد بود.
از نظر آلودگی هوا، متانول ممکن است برخی آلایندههای متعارف را کاهش دهد اما در عین حال میتواند انتشار متانول نسوخته و فرمالدهید را افزایش دهد. از نظر خودرو نیز خطر سازگاری قطعات و خوردگی در درصدهای بالاتر شناخته شده است، اما برای نسبت 0.5 درصدی اعلامشده، تاکنون سند معتبری که خرابی گسترده خودروها را مستقیماً به همین متانول نسبت دهد منتشر نشده است.
نتیجه نهایی درباره استفاده گسترده از چنین بنزینی باید بر پایه آزمون آلایندگی، دوام موتور، خوردگی سیستم سوخترسانی و عملکرد خودرو در دوره طولانی اعلام شود؛ موضوعی که شرکت ملی پالایش و پخش نیز در اطلاعیه خود بر آن تأکید کرده است.
0 دیدگاه