فولاد خوزستان در مسیر فولاد سبز؛ از بازگشت تولید پس از جنگ تا تبدیل پسماندها به ثروت

به گزارش رصد اقتصادی، مدیرعامل شرکت فولاد خوزستان در حاشیه نمایشگاه و سمپوزیوم فولاد 1405، با اشاره به تلاش کارکنان و کارگران این مجموعه برای بازسازی و بازگشت خطوط تولید به مدار فعالیت، اظهار کرد: عملکرد نیروهای فولاد خوزستان در دوره بازسازی، نمونه‌ای از تعهد، تخصص و توانمندی نیروی انسانی ایرانی در عبور از شرایط دشوار است.

وی با قدردانی از کارگران، کارکنان و مدیران این شرکت افزود: بازگشت مجموعه فولاد خوزستان به مدار تولید، حاصل تلاش و همت نیروهایی است که با تکیه بر دانش فنی و غیرت ایرانی توانستند روند فعالیت این مجموعه صنعتی را احیا کنند. تداوم تولید و استمرار کسب‌وکار نیز در شرایط فعلی صنعت فولاد، اهمیت ویژه‌ای دارد و باید با جدیت دنبال شود.

فولاد سبز؛ مسیری پرهزینه اما اجتناب‌ناپذیر

مدیرعامل فولاد خوزستان در ادامه، با تشریح روندهای جهانی صنعت فولاد، حرکت به سمت تولید فولاد سبز را یکی از الزامات آینده این صنعت دانست و گفت: موضوع کاهش انتشار کربن طی سال‌های گذشته به یکی از محورهای اصلی تحولات صنعت فولاد جهان تبدیل شده و فناوری‌هایی مانند احیای مستقیم با هیدروژن و استفاده از انرژی‌های پاک، در مسیر توسعه تولید کم‌کربن قرار گرفته‌اند.

وی با اشاره به تفاوت میزان انتشار کربن در روش‌های مختلف تولید فولاد تصریح کرد: در روش کوره بلند، میزان انتشار دی‌اکسیدکربن به‌طور متوسط می‌تواند به حدود دو تن به ازای هر تن فولاد برسد؛ در حالی که در روش کوره قوس الکتریکی، بسته به ترکیب مواد اولیه و منبع انرژی، این میزان به‌مراتب کمتر است و در برخی برآوردها حدود 700 کیلوگرم به ازای هر تن فولاد گزارش می‌شود.

به گفته وی، توسعه فولاد سبز در کشور نیازمند برنامه‌ریزی بلندمدت، سرمایه‌گذاری گسترده و فراهم شدن زیرساخت‌های لازم است و دستیابی به این هدف، به‌ویژه از مسیر فناوری‌های مبتنی بر هیدروژن، با محدودیت‌های اقتصادی و فنی همراه خواهد بود.

مدیرعامل فولاد خوزستان تأکید کرد: صنعت فولاد ایران نمی‌تواند تا زمان فراهم شدن تمام زیرساخت‌های فولاد سبز، دست روی دست بگذارد؛ چراکه تحولات بازارهای جهانی و الزامات زیست‌محیطی می‌تواند رقابت‌پذیری محصولات فولادی کشور را تحت تأثیر قرار دهد.

سازوکار کربنی اروپا؛ چالش تازه صادرات فولاد ایران

وی در بخش دیگری از سخنان خود به سازوکار تعدیل مرزی کربن اتحادیه اروپا (CBAM) اشاره کرد و گفت: اجرای مرحله قطعی این سازوکار از ابتدای سال 2026، اهمیت مدیریت انتشار کربن را برای صادرکنندگان محصولات مشمول به‌ویژه دوچندان کرده است.

این سازوکار با هدف مرتبط کردن هزینه کربن کالاهای وارداتی به الزامات کربنی اتحادیه اروپا طراحی شده و می‌تواند بر هزینه تمام‌شده و قدرت رقابت محصولات فولادی در بازارهای مشمول تأثیر بگذارد.

مدیرعامل فولاد خوزستان با اشاره به محدودیت‌های موجود برای حرکت سریع به سمت فناوری‌های پرهزینه تولید کم‌کربن، بر ضرورت استفاده از راهکارهای عملی و متناسب با ظرفیت‌های داخلی تأکید کرد؛ راهکارهایی که ضمن کاهش تدریجی آلایندگی، امکان حفظ توان رقابتی صنعت فولاد کشور را نیز فراهم کنند.

اقتصاد چرخشی؛ تبدیل محصولات جانبی فولاد به فرصت اقتصادی

مدیرعامل فولاد خوزستان، اقتصاد چرخشی را یکی از محورهای مهم و قابل‌اجرا برای حرکت تدریجی به سمت فولاد سبز معرفی کرد و توضیح داد: در فرآیند تولید فولاد، محصولات جانبی متنوعی ایجاد می‌شود که مدیریت نامناسب برخی از آن‌ها می‌تواند پیامدهای زیست‌محیطی به همراه داشته باشد.

به گفته وی، تعریف پروژه‌هایی برای تبدیل این محصولات جانبی به کالاهای دارای ارزش افزوده، می‌تواند به‌صورت هم‌زمان سه هدف را دنبال کند؛ کاهش آثار زیست‌محیطی، ایجاد منابع درآمدی جدید و افزایش بهره‌وری اقتصادی مجموعه‌های صنعتی.

وی با اشاره به برنامه فولاد خوزستان در این حوزه اظهار کرد: اقتصاد چرخشی به‌عنوان یکی از محورهای کاری این شرکت مورد توجه قرار گرفته و پروژه‌هایی با رویکرد تبدیل محصولات جانبی به محصولات کاربردی و ارزش‌آفرین در دستور کار قرار دارد.

مدیرعامل فولاد خوزستان همچنین از رونمایی محصولی با عنوان «فنس» خبر داد که به گفته وی، در حوزه سیمان وزن‌افزای صنعت نفت کاربرد دارد. این محصول نمونه‌ای از تلاش برای توسعه فعالیت‌های مکمل و استفاده از ظرفیت‌های موجود در زنجیره تولید، با هدف ایجاد ارزش افزوده بیشتر است.

وی تأکید کرد که ورود به چنین حوزه‌هایی، به معنای فاصله گرفتن از فعالیت اصلی شرکت نیست؛ بلکه می‌تواند در چارچوب اقتصاد چرخشی، به بهره‌برداری بهتر از ظرفیت‌های صنعتی و ایجاد منابع درآمدی جدید کمک کند.

پیوند صنعت و دانشگاه؛ از داده‌های پراکنده تا مدل‌های هوشمند

مدیرعامل فولاد خوزستان در ادامه، استفاده از داده‌ها و فناوری‌های نوین را یکی دیگر از الزامات توسعه پایدار صنعت فولاد دانست و گفت: صنعت فولاد ایران طی دهه‌های گذشته رشد قابل‌توجهی را تجربه کرده و اکنون حجم گسترده‌ای از داده‌های عملیاتی، تولیدی و فنی در این صنعت وجود دارد؛ اما تبدیل این داده‌ها به مدل‌های قابل استفاده برای تصمیم‌گیری و بهینه‌سازی فرآیندها، همچنان یکی از چالش‌های مهم به شمار می‌رود.

ابراهیمی با تأکید بر ضرورت تقویت ارتباط میان صنعت و دانشگاه افزود: دانشگاه‌ها از ظرفیت علمی و توان مدل‌سازی برخوردارند و صنایع نیز داده‌ها و تجربه‌های عملیاتی گسترده‌ای در اختیار دارند. ایجاد هم‌افزایی میان این دو بخش می‌تواند زمینه استفاده مؤثرتر از ظرفیت‌های علمی و فناورانه را فراهم کند.

به گفته وی، هوش مصنوعی و دوقلوهای دیجیتال از جمله ابزارهایی هستند که می‌توانند در این مسیر مورد استفاده قرار گیرند. با ایجاد نمونه دیجیتال از واحدهای صنعتی، امکان بررسی سناریوهای مختلف، ارزیابی تغییرات فرآیندی و پیش‌بینی نتایج پیش از اجرای تغییرات در خطوط واقعی تولید فراهم می‌شود.

مدیرعامل فولاد خوزستان با اشاره به آغاز اقداماتی در این زمینه در مجموعه خود اظهار کرد: استفاده از داده‌های موجود و همکاری با دانشگاه‌ها می‌تواند به تدوین مدل‌هایی منجر شود که از طریق آن‌ها، راهکارهای کاهش آلایندگی و بهینه‌سازی فرآیندهای تولید پیش از اجرای عملیاتی ارزیابی شوند.

 حرکت تدریجی به سمت فولاد سبز با تکیه بر ظرفیت‌های داخلی

مجموع اظهارات مدیرعامل فولاد خوزستان نشان می‌دهد که این شرکت، در کنار تمرکز بر تداوم تولید و حفظ ظرفیت‌های صنعتی، اقتصاد چرخشی، توسعه محصولات جدید و بهره‌گیری از فناوری‌های دیجیتال را از مسیرهای قابل پیگیری برای کاهش آثار زیست‌محیطی و افزایش بهره‌وری می‌داند.

در شرایطی که الزامات کربنی بازارهای جهانی به یکی از عوامل اثرگذار بر تجارت فولاد تبدیل شده است، حرکت مرحله‌ای به سمت کاهش انتشار، استفاده مؤثرتر از محصولات جانبی و پیوند دادن داده‌های صنعتی با دانش دانشگاهی می‌تواند بخشی از مسیر ارتقای رقابت‌پذیری صنعت فولاد ایران را شکل دهد.

برای فولاد خوزستان، چالش اصلی آن است که این رویکردها به پروژه‌های عملیاتی، نتایج قابل‌اندازه‌گیری در کاهش آلایندگی و ارزش افزوده اقتصادی پایدار تبدیل شوند؛ مسیری که علاوه بر سرمایه‌گذاری و فناوری، به استمرار تولید و تقویت توان تخصصی نیروی انسانی نیز وابسته است.