قطعی برق و هزینه‌های بانکی، تولیدکنندگان قطعات معدنی را زیر فشار برده است

به گزارش اختصاصی رصد اقتصادی، تأمین تجهیزات و قطعات تخصصی، یکی از حلقه‌های مهم پایداری تولید در صنایع معدنی و فولادی کشور است؛ حلقه‌ای که هرگونه اختلال در واردات، محدودیت انرژی یا افزایش هزینه‌های مالی می‌تواند عملکرد آن را با چالش مواجه کند. در چنین شرایطی، شرکت‌های داخلی فعال در حوزه ساخت و بومی‌سازی تجهیزات صنعتی، علاوه بر تأمین نیاز کارخانه‌ها، نقش مهمی در کاهش وابستگی به واردات و حفظ استمرار تولید ایفا می‌کنند.

بابک بهرامی‌نژاد، مدیرعامل شرکت کیمیا یدک سپاهان، در گفت‌وگوی اختصاصی با رصد اقتصادی در حاشیه دهمین نمایشگاه بین‌المللی معدن و صنایع معدنی کیمکس 2026، ضمن تشریح سابقه فعالیت این مجموعه در تولید پمپ‌های صنعتی و شیرآلات تخصصی، از چالش‌های پیش‌روی تولیدکنندگان، تأثیر محدودیت‌های انرژی بر ظرفیت تولید، مشکلات ضمانت‌نامه‌های بانکی و برنامه‌های این شرکت برای ورود به بازارهای صادراتی سخن گفت.

از تجربه معادن سرچشمه تا بومی‌سازی پمپ‌های تخصصی

بهرامی‌نژاد با اشاره به سابقه فعالیت شرکت کیمیا یدک سپاهان اظهار کرد: این مجموعه از سال 1372 فعالیت خود را در زمینه تولید قطعات یدکی مورد نیاز معادن آغاز کرد و در سال‌های ابتدایی، همکاری با صنایع ملی مس ایران و تأمین قطعات مورد استفاده در معادن، به‌ویژه در حوزه پمپ‌ها، نوار نقاله‌ها و شیرآلات صنعتی، محور اصلی فعالیت شرکت بود.

به گفته وی، از سال 1388 و با ورود او به مجموعه، فعالیت شرکت در زمینه طراحی، مهندسی معکوس و ساخت تخصصی پمپ‌های مورد استفاده برای انتقال دوغاب و سیالات صنعتی توسعه یافت. در همین مسیر، تیم طراحی و مهندسی در شرکت شکل گرفت و تکمیل سبد محصولات، تدوین نقشه‌های فنی و ارتقای عملکرد تجهیزات در دستور کار قرار گرفت.

مدیرعامل کیمیا یدک سپاهان افزود: این مجموعه طی سال‌های گذشته با مجموعه‌هایی از جمله معادن سرچشمه، فولاد مبارکه، فولاد زرند و فولاد سیرجان همکاری داشته و امروز بخش مهمی از فعالیت آن به ساخت و مونتاژ کامل پمپ‌ها، تعمیرات تخصصی، استانداردسازی تجهیزات و تأمین قطعات یدکی اختصاص دارد.

خدمات فنی از مرحله انتخاب پمپ تا پشتیبانی در کارخانه

یکی از محورهای فعالیت کیمیا یدک سپاهان، ارائه خدمات فنی در کنار تولید تجهیزات است؛ رویکردی که به گفته مدیرعامل این شرکت، با هدف افزایش راندمان تجهیزات و کاهش مشکلات عملیاتی در واحدهای صنعتی دنبال می‌شود.

بهرامی‌نژاد در این‌باره توضیح داد: در برخی واحدهای صنعتی، به دلیل نبود نقشه‌های استاندارد یا انتخاب نامناسب پمپ متناسب با شرایط کاری، تجهیزات عملکرد مطلوبی ندارند و همین مسئله می‌تواند هزینه‌های تعمیر و نگهداری و توقف خطوط تولید را افزایش دهد.

وی ادامه داد: تیم فنی شرکت تلاش می‌کند پیش از ثبت سفارش، شرایط عملیاتی کارخانه، نوع سیال و نیازهای فرایندی را بررسی و مشاوره لازم را ارائه کند. این خدمات پس از تحویل تجهیزات نیز ادامه دارد و شامل تأمین قطعات یدکی، بازدیدهای فنی و رفع نیازهای عملیاتی مشتریان می‌شود.

به گفته او، هدف این است که شرکت صرفاً فروشنده یک محصول نباشد، بلکه در کنار تیم‌های تعمیرات و بهره‌برداری کارخانه‌ها قرار بگیرد و با پیگیری عملکرد تجهیزات، زمینه استفاده مؤثرتر از پمپ‌ها و کاهش مشکلات عملیاتی را فراهم کند.

جنگ و تحریم؛ برنامه توسعه جای خود را به حفظ تولید داد

مدیرعامل کیمیا یدک سپاهان با اشاره به شرایط اقتصادی و محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها اظهار کرد: صنعت کشور طی سال‌های گذشته با نوسانات ارزی و دشواری تأمین برخی مواد اولیه و تجهیزات وارداتی مواجه بوده است. این محدودیت‌ها برای تولیدکنندگانی که محصول نهایی را به‌صورت کامل می‌سازند، اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا برخی قطعات مورد نیاز، از جمله الکتروموتورها و بلبرینگ‌ها، همچنان به تأمین از منابع خارجی وابسته‌اند.

بهرامی‌نژاد با تأکید بر ضرورت فعال ماندن واحدهای صنعتی گفت: در شرایط فعلی، بسیاری از تولیدکنندگان ناچارند هزینه‌ها را مدیریت کنند، حجم سفارش‌ها را با احتیاط بیشتری بپذیرند و زمان‌بندی تولید و تحویل را متناسب با وضعیت تأمین مواد اولیه تنظیم کنند. افزایش زمان ساخت و تحویل نیز باعث می‌شود سرمایه در گردش برای مدت طولانی‌تری در فرایند تولید باقی بماند و در شرایط تورمی، ارزش واقعی آن کاهش یابد.

او تأکید کرد: تجربه سال‌های فعالیت در صنعت نشان داده است که دوره‌های دشوار اقتصادی و رکود، هرچند فشار زیادی بر بنگاه‌ها وارد می‌کنند، اما اهمیت برنامه‌ریزی و تاب‌آوری را نیز بیشتر نشان می‌دهند. از این رو، یکی از سیاست‌های اصلی شرکت، جلوگیری از توقف کارخانه و ادامه فعالیت در حد امکان است.

قطعی برق؛ از دست رفتن بخشی از ظرفیت تولید صنایع کوچک و متوسط

یکی از مهم‌ترین محورهای این گفت‌وگو، تأثیر محدودیت‌های برق بر عملکرد صنایع بود. بهرامی‌نژاد با اشاره به فشار ناشی از قطعی‌های مکرر برق گفت: این مسئله به‌ویژه برای واحدهای کوچک و متوسط که وابستگی بیشتری به شبکه برق دارند، هزینه‌زا است؛ زیرا حتی در زمان توقف تولید، هزینه‌های نیروی انسانی، اداری و نگهداری همچنان برقرار می‌ماند.

وی با بیان اینکه در برخی دوره‌ها قطعی برق به ساعات طولانی از روز می‌رسید، افزود: در مواردی، بخشی قابل‌توجه از زمان کاری روزانه از دست می‌رفت و امکان اجرای برنامه تولید مطابق زمان‌بندی پیش‌بینی‌شده وجود نداشت.

مدیرعامل کیمیا یدک سپاهان ادامه داد: صنایع بزرگ ممکن است از مسیرهای متفاوتی برای تأمین انرژی استفاده کنند، اما تأمین برق برای بسیاری از واحدهای کوچک و متوسط به شبکه وابسته است. در چنین شرایطی، تولیدکننده هم‌زمان با کاهش ظرفیت عملیاتی، باید هزینه‌های ثابت خود را نیز پرداخت کند.

به گفته او، حرکت صنایع به سمت انرژی‌های تجدیدپذیر، از جمله انرژی خورشیدی، یا تأمین برق از بازارهای مربوطه می‌تواند یکی از راهکارها باشد؛ با این حال، هزینه سرمایه‌گذاری و قیمت بالای برق خریداری‌شده، به‌ویژه برای بنگاه‌های کوچک و متوسط، مانع مهمی محسوب می‌شود.

بهرامی‌نژاد خاطرنشان کرد: وقتی هزینه انرژی افزایش پیدا می‌کند، تولیدکننده ناچار است میان کاهش تولید و افزایش قیمت تمام‌شده تصمیم بگیرد. در مقابل، اگر امکان افزایش ساعات فعالیت و استفاده مؤثرتر از ظرفیت کارخانه‌ها فراهم شود، هزینه‌های ثابت روی حجم بیشتری از تولید سرشکن خواهد شد و این موضوع می‌تواند به کاهش هزینه تمام‌شده محصولات کمک کند.

ضمانت‌نامه‌های بانکی؛ سرمایه‌ای که ماه‌ها از چرخه تولید خارج می‌شود

مدیرعامل کیمیا یدک سپاهان در بخش دیگری از این گفت‌وگو، ضمانت‌نامه‌های بانکی را یکی از چالش‌های مالی شرکت‌های پروژه‌محور دانست و اظهار کرد: مجموعه‌هایی که در مناقصات و استعلام‌های صنعتی شرکت می‌کنند، معمولاً ناچار به ارائه ضمانت‌نامه بانکی هستند. این الزام می‌تواند بخشی از منابع مالی شرکت را برای مدت طولانی درگیر کند.

وی توضیح داد: در برخی قراردادها، شرکت باید بخشی از مبلغ قرارداد یا پیش‌پرداخت را به‌عنوان پشتوانه ضمانت‌نامه در بانک تأمین یا مسدود کند. از سوی دیگر، اگر همان بنگاه برای تأمین سرمایه در گردش به تسهیلات نیاز داشته باشد، باید هزینه مالی جداگانه‌ای بپردازد.

بهرامی‌نژاد افزود: در پروژه‌های بلندمدت، این مسئله پیچیده‌تر می‌شود. برای مثال، ساخت و تحویل مرحله‌ای یک سفارش بزرگ ممکن است حدود یک سال زمان ببرد و ضمانت‌نامه نیز تا تکمیل مراحل تسویه و تأیید کارفرما آزاد نشود. در برخی موارد، حتی پس از تحویل تجهیزات، فرایند ابطال ضمانت‌نامه چند ماه دیگر به طول می‌انجامد.

او با تأکید بر آثار تورمی این روند گفت: هنگامی که منابع مالی برای مدت طولانی درگیر ضمانت‌نامه باقی می‌ماند، قدرت خرید آن کاهش می‌یابد. در عین حال، تولیدکننده برای ادامه فعالیت به سرمایه در گردش نیاز دارد و ممکن است مجبور شود تسهیلات جدید دریافت کند؛ تسهیلاتی که هزینه آن در نهایت به هزینه تمام‌شده محصول اضافه می‌شود.

به گفته مدیرعامل کیمیا یدک سپاهان، بازنگری در فرایندهای ضمانت‌نامه‌ای، تسهیل دسترسی تولیدکنندگان به منابع مالی و کاهش فشار هزینه‌های بانکی می‌تواند به بهبود شرایط فعالیت شرکت‌های صنعتی کمک کند.

بومی‌سازی پمپ‌های صنعتی و جلوگیری از خروج سالانه یک میلیون دلار ارز

یکی از مهم‌ترین دستاوردهای کیمیا یدک سپاهان، توسعه توان داخلی برای ساخت تجهیزاتی است که پیش‌تر از خارج از کشور تأمین می‌شدند.

بهرامی‌نژاد با اشاره به تجربه این مجموعه در همکاری با صنایع ملی مس ایران اظهار کرد: بر اساس برآوردها و گزارش‌های داخلی شرکت، بومی‌سازی برخی پمپ‌های تخصصی مورد استفاده در این صنایع، سالانه از خروج حدود 500 هزار تا یک میلیون دلار ارز جلوگیری کرده است.

وی افزود: این تجهیزات پیش از این از منابع خارجی خریداری می‌شدند، اما شرکت با تکیه بر توان مهندسی، طراحی و ساخت داخلی توانسته است نمونه‌های مورد نیاز را تولید و به مصرف‌کنندگان صنعتی تحویل دهد.

مدیرعامل کیمیا یدک سپاهان با اشاره به یکی از پمپ‌های تخصصی ارائه‌شده در نمایشگاه کیمکس 2026 گفت: ارزش نمونه‌ای از این تجهیزات، با توجه به مشخصات فنی و محاسبات مطرح‌شده در زمان مصاحبه، در حدود 10 هزار دلار برآورد می‌شود.

او تأکید کرد: بومی‌سازی تجهیزات تخصصی علاوه بر صرفه‌جویی ارزی، می‌تواند وابستگی به تأمین‌کنندگان خارجی را کاهش دهد و دسترسی صنایع به خدمات تعمیراتی، قطعات یدکی و پشتیبانی فنی را تسهیل کند.

 تمرکز بر معدن و فولاد؛ ظرفیت همکاری با صنایع پتروشیمی

مدیرعامل کیمیا یدک سپاهان با تشریح حوزه کاربرد محصولات این شرکت گفت: محصولات مجموعه عمدتاً برای انتقال سیالات طراحی شده‌اند و بخش مهمی از نیازهای صنایع معدنی و فولادی را پوشش می‌دهند. با این حال، فناوری انتقال سیالات در صنایع دیگری مانند پتروشیمی نیز کاربرد دارد.

وی توضیح داد: در صنایع پتروشیمی، انتقال انواع سیالات، از جمله مواد شیمیایی، اسیدی و نفتی، به پمپ‌های متناسب با شرایط فرایندی و شیرآلات صنعتی نیاز دارد. به همین دلیل، ظرفیت فنی شرکت محدود به بخش معدن نیست و امکان توسعه همکاری با سایر صنایع نیز وجود دارد.

بهرامی‌نژاد افزود: با وجود تمرکز فعلی بر مشتریان معدنی و فولادی، توسعه بازار در سایر صنایع می‌تواند یکی از مسیرهای افزایش ظرفیت فروش و گسترش فعالیت‌های شرکت در آینده باشد.

 صادرات در برنامه آینده؛ بازارهای منطقه‌ای در انتظار فرصت مناسب

بهرامی‌نژاد درباره برنامه‌های صادراتی شرکت نیز اظهار کرد: صادرات در چشم‌انداز کیمیا یدک سپاهان پیش‌بینی شده است، اما این مجموعه تاکنون صادرات مستقیمی انجام نداده و با توجه به شرایط اقتصادی و محدودیت‌های موجود، اجرای این برنامه به زمان مناسب‌تری موکول شده است.

وی افزود: در صورت بهبود شرایط، شرکت قصد دارد بازارهای هدف خود را در داخل کشور و کشورهای همسایه بررسی کند و زمینه ورود محصولاتش به بازارهای منطقه‌ای را فراهم سازد.

به گفته او، برخورداری از تجربه ساخت تجهیزات تخصصی، سابقه همکاری با صنایع بزرگ و توان ارائه خدمات پس از فروش می‌تواند در مسیر توسعه بازار مؤثر باشد؛ هرچند تحقق صادرات مستلزم شناسایی بازار هدف، فراهم شدن شرایط تجاری مناسب و برنامه‌ریزی برای تأمین پایدار سفارش‌ها است.

ارزیابی انتقادی از نمایشگاه کیمکس 2026

مدیرعامل کیمیا یدک سپاهان در بخش پایانی گفت‌وگو، درباره دهمین نمایشگاه بین‌المللی معدن و صنایع معدنی کیمکس 2026 نیز دیدگاه خود را مطرح کرد.

وی با اشاره به حضور سالانه این شرکت در نمایشگاه‌های معدنی کرمان گفت: به اعتقاد او، نمایشگاه امسال در مقایسه با دوره گذشته از نظر میزان حضور برخی شرکت‌های باسابقه و سطح مشارکت مجموعه‌های تخصصی، ضعیف‌تر بود.

بهرامی‌نژاد با بیان اینکه تغییر محل برگزاری نمایشگاه و برخی ناهماهنگی‌ها می‌توانست بر شرایط حضور شرکت‌ها اثر بگذارد، افزود: در این دوره، برخی مجموعه‌های بزرگ معدنی بخش قابل‌توجهی از فضای نمایشگاه را به خود اختصاص داده بودند، اما شماری از شرکت‌های باسابقه‌ای که انتظار می‌رفت در نمایشگاه حضور داشته باشند، شرکت نکرده بودند.

وی تأکید کرد: نمایشگاه‌های تخصصی معدن زمانی می‌توانند نقش مؤثرتری در توسعه بازار، معرفی توانمندی‌های داخلی و شکل‌گیری همکاری‌های صنعتی ایفا کنند که حضور تولیدکنندگان و شرکت‌های تخصصی گسترده‌تر باشد و فرصت مناسبی برای تعامل مستقیم میان سازندگان تجهیزات، بهره‌برداران معادن و صنایع پایین‌دستی فراهم شود.