به گزارش رصد اقتصادی، بوئینگ 747 که با نام «ملکه آسمانها» شناخته میشود، در کنار کنکورد احتمالا بزرگترین نماد در میان تمام هواپیماهای تجاری است. این هواپیما با آن کوهان متمایز در عرشه فوقانی، برای نخستین بار در فوریه 1969 به پرواز درآمد. ورود این هواپیما به خدمت و سالگردی که این مقاله به آن میپردازد، تقریبا یک سال بعد، یعنی در 22 ژانویه 1970 رخ داد.
سالگرد پرواز هواپیمایی که دنیا را تکان داد
از سفارش پانام تا نخستین پرواز
شرکت پان ام (پان امریکن ورلد ایرویز) از همان ابتدا شیفته ایده 747 بود. در میانه دهه 1960، گفتگویی ساده اما تاریخی میان ویلیام آلن، مدیرعامل بوئینگ و خوآن تریپ، مدیرعامل پانام شکل گرفت: «اگر آن را بسازی، من میخرمش.» آلن پاسخ داد: «اگر بخری، میسازمش.» نتیجه این وعده دوطرفه، سفارش 25 فروند هواپیما به ارزش 20 میلیون دلار برای هر واحد در سال 1966 بود.
جو ساتر به عنوان پدر 747 و تیم مهندسانش، با استفاده از امکانات نسبتا ساده دهه 1960 میلادی، غیرممکن را ممکن کردند. توسعه این هواپیمای غولپیکر تنها در عرض چهار سال، هنوز هم یکی از بزرگترین دستاوردهای هوانوردی تجاری محسوب میشود.
تا زمان آماده شدن 747، دیگر ایرلاینها نیز نگران عقب ماندن از پان ام بودند و سفارشهای خود را ثبت کردند. نخستین پرواز تجاری این جت در 22 ژانویه 1970 انجام شد؛ با 335 مسافر و 20 خدمه از فرودگاه JFK نیویورک به لندن، پروازی که بعدها در تابلوی آبرنگ جان مککوی ثبت و جاودانه شد.
ناگهان، پروازها مانند کالاهای مصرفی روزمره عرضه شدند و همه اینها به لطف ظرفیت عظیم 747 بود. همزمان، خطوط هوایی با تجملاتی تصورناپذیر بهویژه در روزهای اولیه و با سالنهای مجلل در عرشه فوقانی فرست کلاس، مشتریان ثروتمند را جذب میکردند.
پس از پانام، دیگر خطوط هوایی با شتاب وارد عرصه شدند. TWA در 25 فوریه 1970 دومین اپراتور بود و برای پاسخگویی به نیازهای زیرساختی جتهای عظیم، ترمینال اختصاصی ساخت. تا پایان همان سال، شرکتهای آمریکایی و آسیایی، از جمله ایر ایندیا و ژاپن ایرلاینز، وارد جمع کاربران 747 شدند. 747 ژاپن با دکور «باغهای ژاپنی» در هر کلاس پروازی، تجربهای منحصربهفرد برای مسافران خلق کرد.
فراز و نشیبهای نخستین سالها
با وجود همه جذابیتها، مسیر 747 هموار نبود. رکود اقتصادی 1969-1970 و بحران نفتی 1973 ضربه سختی به این جت زد. پاشنه آشیلش همان ویژگی متمایزش، یعنی اندازه عظیم بود؛ هر صندلی تنها زمانی مقرون به صرفه بود که پر باشد. پرواز با ظرفیت 70 درصد، مصرف سوخت را تا 95 درصد افزایش میداد و منجر به ضرر خالص برای ایرلاینها میشد.
ابعاد و برد بیسابقه
بوئینگ 747 ابعادی داشت که پیشتر غیرقابل تصور بود: طول بدنه 70٫6 متر، فاصله دو سر بال 59٫6 متر و ارتفاع 19٫3 متر. در پیکربندی استاندارد، میتوانست بین 366 تا 452 مسافر را جابهجا کند و در حالت فشرده، ظرفیت به 568 نفر میرسید. برد پروازی 9,800 کیلومتر و سرعت کروز 0٫84 ماخ، این جت را به ستون فقرات ایرلاینها تبدیل کرد.
حقایقی از 747
ریشه طراحی: طراحی 747 بر اساس مناقصه نیروی هوایی آمریکا برای یک هواپیمای ترابری پهنپیکر بود که در آن کابین خلبان بالای عرشه اصلی قرار میگرفت تا بارگیری از طریق دماغه تاشو انجام شود. بوئینگ قرارداد را به لاکهید (C-5 Galaxy) باخت، اما با پان امریکن برای ساخت نسخه مسافربری بر اساس همین طرح به توافق رسید.
کارخانه اورت: کارخانه بوئینگ در اورت (نزدیک سیاتل) که در سال 1966 مخصوص ساخت 747 افتتاح شد، در آن زمان بزرگترین ساختمان جهان از نظر حجم بود و امروزه همچنان در رتبه دوم قرار دارد.
تاریخسازی آلمانی: در 26 آوریل 1971، شرکت هواپیمایی آلمانی کاندور با استفاده از 747 برای پروازهای چارتر (ابتدا با 470 صندلی اکونومی)، رکورد بیشترین ظرفیت صندلی را در آن زمان ثبت کرد.
تنوع مدلها: مدل 747SP با بدنهای که بیش از 14 متر کوتاهتر شده بود، برد مسافتی بیشتری داشت. مدل 300-747 برای اولین بار عرشه فوقانی را طویلتر کرد و آخرین نسخه یعنی 8-747، نسبت به بدنه استاندارد تقریبا 6 متر طویلتر شد.
نسخههای خاص: دو فروند 100-747 برای حمل شاتلهای فضایی (تا سال 2011) تغییر کاربری یافتند. همچنین چهار فروند 400-747 به حملکنندههای غولپیکر (Dreamlifter) تبدیل شدند تا قطعات بدنه بوئینگ 787 را جابجا کنند.
بیشترین ظرفیت: مدل 400D از 747 که برای مسیرهای داخلی پرتردد ژاپن ساخته شده بود، گنجایش حمل 624 مسافر را داشت.
موتور بوئینگ 747؛ مدل GEnx
از زمان معرفی، 747 با موتورهای مختلفی از جمله پرت اند ویتنی JT9D، رولزرویس RB211 و جنرال الکتریک CF6 پرواز کرده است. اما مدرنترین نسخه یعنی 8-747 منحصرا از موتورهای GEnx-2B جنرال الکتریک استفاده میکند. این موتور با استفاده از مواد و فناوریهای پیشرفته، باعث کاهش وزن، کاهش صدا و هزینههای نگهداری کمتر شده است. شرکت آلمانی MTU Aero Engines شریک تجاری این برنامه است و مسئولیت توسعه، تولید و مونتاژ محفظه میانی توربین (TCF) را بر عهده دارد.
میراث و تاثیر 747
بزرگترین دستاورد 747، هموار کردن راه برای جتهای عظیمتر مانند ایرباس A380 بود. فلسفه طراحی 747 با کوهان روی عرشه فوقانی به جای دوطبقه بودن، امکان تبدیل آسان به هواپیمای باربری را فراهم میکرد؛ تصمیمی که بر پایه پیشبینی جایگزینی سفرهای مسافری با جتهای مافوق صوت گرفته شده بود.
امروزه تعداد کمی از 8-747 مسافربری همچنان فعال هستند و بیشترشان در لوفتهانزا، ایر چاینا و کورین ایر فعالیت میکنند. با این حال، آینده درخشانتر این جت در بخش باربری است؛ جایی که مدلهای باری 8-747 فروش بسیار بیشتری نسبت به نسخههای مسافربری دارند و هنوز هم «ملکه آسمانها» لقب برازندهای برای آن است.
کمتر هواپیمایی توانسته است مانند 747 قلب مردم را تسخیر کند. با انتخاب بوئینگ 8-747 به عنوان هواپیمای آینده ریاستجمهوری آمریکا (Air Force One)، این هواپیما تا دهه 2040 نیز به همراهی با رؤسای جمهور ایالات متحده ادامه خواهد داد. حتی پس از پایان تولید در سال 2023 و ناپدید شدن تدریجی آن از پروازهای برنامهریزی شده، این نماد بالدار هرگز فراموش نخواهد شد.
0 دیدگاه